Ամենավատ ֆենոմենը ադեկվատության և պատասխանատվության կորուստն է

26-05-2019 17:29

Lragir.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք «մտքի առաջնորդների» հետ: Նախագծի նպատակն է մեդիա տիրույթում զարգացնել «մտքի առաջնորդության» սկզբունքը՝ հարթակ ստեղծելով տարբեր ոլորտների, տարբեր տեսակետների ու հայացքների տեր մարդկանց համար՝ արտահայտվելու նույն հարցերի առանցքի շուրջ: Նախագծի նպատակը խելացի ու տեսլական ունեցող մարդկանց բացահայտումն է ու Հայաստանի տնտեսական զարգացման նոր դիսկուրսների սահմանումը: Շարքը վարում է լրագրող Ռոզա Հովհաննիսյանը: Լուսանկարները՝ Ագապե Գրիգորյանի: Հարցազրույցներն անցկացվում են 256 Hub-ում Մեր զրուցակիցն է «Մաևտիկա» բրենդինգային գործակալության (Maeutica branding agency) հիմնադիր Հայկուհի Տաքսլիդարյանը: Ընկերությունը հիմնվել է Երևանում 2008-ին, այսօր գրասենյակներ ունի նաև Մոսկվայում ու Թբիլիսիում: Հայկուհի Տաքսլիդարյանը ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինտիտուտը: Այնուհետև ռազմավարական բրենդինգի մասնագիտացում է ստացել: Հայկուհի, հայրենիք, թե մայրենիք, և ինչո՞ւ: Երբեք չեմ մտածել այդ հարցի շուրջ: Նայած, թե որ տեսանկյունից ենք նայում այդ հարցին: Հայրենիք շատ ապահով է հնչում: Այն քո ինքնության եւ արմատների մասին է: Իսկ մայրենքիը դա ամբողջությամբ կոմֆորտի եւ բովանդակության մասին է: Ես սովորաբար ասում եմ՝ տուն:  Այնտեղ, որտեղ դու տանն ես: Որտեղի՞ց եք սերում արմատներով և որքանով են մարդու համար կարևոր սեփական արմատները ճանաչելը: Մայրական կողմից բնիկ երևանցիներ են, հայրական կողմից Արևմտյան Հայաստանից են: Ինչքանո՞վ է դա կարևոր: Դա կարեւոր է այնքանով, քանի որ դա քո ինքնության մի մասն է: Աշխարհագրությունը այստեղ տեխնիկական նշանակություն ունի: Արմատները մեծ դեր ունեն մեր ինքնության ձեւավորման գործում, սակայն նույնքան կարեւոր նշանակություն ունի մշակույթը, ընտանիքը, հասարակությունը, ուր մեծացել ես: Երեխաները երկու տարեկան հասակում սկսում են ընկալել երեւույթները (first imprinting)– սեր, ընտանիք, հավատարմություն, համով նախաճաշ, սուրճ եւ այլն: Երեւույթների ընկալումները եւ վերարտադրությունը կախված է մշակույթից կամ  միջավայրից, որտեղ նրանք մեծացել են, որը եւ հետագայում ազդում է ինչպես սպառողական վարքագծի, այնպես էլ այլ վարքագծային դրսեւորումների վրա: Այսօր նույնիսկ բրենդինգում սկսել են կիրառել մշակութային կոդի բացահայտման հետազոտական մեթոդներ, քանի որ հասկանում ենք, որ նույն երեւույթի վերաբերյալ տարբեր մարդկանց մոտ էապես տարբեր պատեռններ կան: Կներկայացնե՞ք ինչպես է անցել ձեր մանկությունը, պատանեկությունը, երիտասարդությունը: Եթե այս հարցին պարզ պատասխանեմ` շատ ապահով, երջանիկ և լավ մանկություն եմ ունեցել: Որոշ ժամանակ ապրել եմ նաև Փարիզում: Բայց դա վատ տարիներին էին՝ 1990-ականները: Երբ հետ վերադարձա, առաջին բանը, որ տեսա, իմ ձկների ակվարիումը չկար, սառել էին: Ու այդ կոնտրաստը, երբ դպրոցում ամենագունավոր գրենական պիտույքները միայն ես ունեի, բայց միաժամանակ միակ բանը, որ ուզում էի, որ լույս ունենայինք, իմ հիշողության մեջ են: Հիշում եմ, որ ուսանողական տարիներին միշտ բավարարված չէի,  ուզում էի աշխատել, ինչ-որ լուրջ եւ մեծ բան անել: Սակայն այն տարիներին դա բավական բարդ էր: Ես երկրորդ կուրսից արդեն կողմնորոշվել էի եւ հստակ գիտեի, թե ինչ եմ ուզում եւ ինչով եմ ուզում զբաղվել ամբողջ կյանքում եւ շատ էի շտապում շուտ ավարտել այդ էտապը: Որո՞նք են կյանքի կարևոր դասերը, որոնք քաղել եք: Դրանք շատ են, քայլերի շարան է, որոնք ես կատարել եմ, բայց որոնց համար նաև շնորհակալ եմ: Գլոբալ մի քանի կարևոր ճշմարտություն գիտեմ, որոնք իմ աղջկան եմ փոխանցում, որ՝ դու պիտի վստահ լինես քեզ վրա, որ կարող ես անել ամեն ինչ, եւ անհնարին ոչինչ չկա, սակայն պարտադիր պայման է միշտ իմանալ ԻՆՉՈւ հարցի պատասխանը: Միշտ պիտի ունենալ հստակ գիտակցություն՝ ինչու ես անում այս կամ այն արարքը եւ ամենակարեւորը՝ ինքդ քեզ չխաբելով: Պետք է փորձել մաքսիմալ ապրել քո ընտրած կյանքը, որ կախված չլինես երևույթներից, մարդկանցից, որպեսզի հունը քեզ պատահաբար չտանի: Ամենադժվարն այն է, երբ տարիներ անց հասկանում ես, որ պատահականություններն են քեզ բերել այնտեղ, որտեղ բերել են: Այդ ժամանակ դու հարց ես տալիս՝ դա ե՞ս էի, թե՞ ուղղակի բախտս բերեց: Իհարկե, բոլորիս բախտն էլ բերում է, բայց ես հավատում եմ, որ դրան էլ են արժանանում: Շատ կարևոր է ապրել հենց քո կյանքը: Իրականում ցանակացած հարաբերությունում կարևոր ես դու ու դու, մնացածը տեխնիկական հարց է: Եթե խոսենք կրթության խնդիրներից Հայաստանում և արտերկրում, որո՞նք են տարբերությունները, ի՞նչ խնդիրներ ունի ըստ ձեզ մեր կրթական համակարգը: Արևմտյան կամ արևելյան մոդելների հետ չեմ կարող համեմատություն անել, կխոսեմ Հայաստանի կրթական համակարգի խնդիրների մասին: Ասել, որ մեզ մոտ այն թերի է, նշանակում է ոչինչ չասել: Ինչի՞ համար է պատասխանատու կրթական համակարգը: Կոնկրետ մասնագիտական հմտությունների՞, ապա բացառությամբ մի քանի մասնագիտական ԲՈՒՀ-ի, աղետալի վիճակ է: Ստացված գիտելիքները բացարձակ ակտուալ չեն՝ կտրված իրականությունից եւ չադապտացված շուկայի պահանջներին: Նորագույն մասնագիտությունների առումով այս իրավիճակը էլ ավելի ոչ հուսադրող է: Պրոֆնավիգացիոն ֆունկցիան կարծես ընդհանրապես բացակայում է: Բացակայում է կապը գործատուների շուկայի հետ: Իսկ նորագույն մասնագիտությունների մասով էլ իրավիճակը ուղղակի բաց է: Ինչ վերաբերվում է soft skills-երին (ոչ մասնագիտական հմտություններ եւ կարողություններ, որոնք օգնում են աշխատանքում, դա է՝ մոտիվացիա, ինքնակողմնորոշում, պլանավորման հատկություններ, երևույթների նկատմամբ պատասխանատվություն, էմոցիոնալ ինտելեկտ, լսելու ունակություն, թիմային աշխատանք, կոմունիկացիա, եւ այլն), ապա այս մասով հայ ազգը ունի մեծ պոտենցիալ, որը եւ գնահատվում է աշխարհում: Սա այն կարեւոր բանն է, որին դժվար են սովորեցնում եւ որի համար մի կողմից պատասխանատու է ընտանիքը՝ որպես ինստիտուտ, մյուս կողմից՝ պատասխանատու են հենց կրթական հաստատությունները: Սակայն առանց հստակ մասնագիտական հմտությունների իմաստ չունի: Առանց ակտուալ մասնագիտական հմտությունների եւ գիտակցության, թե ուր ենք ուզում հասնել, առաջ չենք գնա: Մենք ամեն օր առնչվում ենք մի խնդրի հետ, որ բոլոր ոլորտներում կա՝ մասնագետների սով: Մյուս կողմից, բոլորը խոսում են աշխատանք չունենալու մասին: Մեզ մոտ բևեռացում է, լավ մասնագետն ստանում է բավական բարձր աշխատավարձ: Խեղաթյուրված իրավիճակ է ստեղծված մասնագիտական դաշտում, քանի որ կան իրական մասնագետներ եւ կան պսևդոմասնագետներ, և կա միջակություն, որն ամենավախենալուն է: Եվ այսօր մեր երկրում ամեն օր աճում է միջակությունը: Միջակություն լինելն ամենավատ բանն է, որ կարող է տեղի ունենալ մարդու հետ: Իսկ այսօր ամբողջ համակարգը տանում է դրան: Խնդիրն այն է, որ երբ կա շատ միջակություն, իջնում է այն նշաձողը, ինչին մենք ձգտում ենք: Մարդիկ խոսում են տարբեր բաներից, անում են տարբեր բաներ, որոնք գլոբալ իմաստով ծիծաղելի են: Այսքան միջակություն այս ազգի մեջ իրավունք չունի լինել, որովհետև իրականում այն գենը, որին ես հավատում եմ և որով հպարտ եմ, ուրիշ բանի մասին է: Սրա վրա իհարկե ազդել են շատ գործոններ: Բոլոր ոլորտներում աշխատում են «հա, լավ» սկզբունքով, դա մտնում է մեր օրգանիզմ ու մեր գենի մեջ: Իմ ամենօրյա պայքարն է, որ «հա, լավ» ամենամեծ վիրուսը չմտնի օրակարգ: Իրականում շատ դժվար է: Սա այս երկիրը քայքայող համար մեկ խնդիրն է: Եթե անդրադառնանք հայ հասարակությանը՝ որպես հավաքական միավոր, ինչպե՞ս կբնութագրեք այն: Այն այսօր ընդհանրապես զուրկ է պատասխանատվության զգացողությունից: Ինձ թվում է՝ ամենավատ ֆենոմենը ադեկվատության և պատասխանատվության կորուստն է, բայց մեծ հույսեր կան, որ դա կվերականգնվի: Դա բոլոր ոլորտներում է՝ ուսուցիչը պատասխանատվություն չի կրում, որ երեխային չի տվել այդ կրթությունը, երեխան պատասխանատվություն չի կրում, որ ինքը դա չի ստացել, վարորդը պատասխանատվություն չի կրում, որ արագ է վարում եւ այլն: Դա այսօր համատարած ու ֆունդամենտալ խնդիր է, որը արմատացել է տարիներ շարունակ: Իսկ իմ վարդագույն երազներում ու գիտակցության մեջ ես շատ հպարտ եմ, որ այս գենի կրողն եմ, որովհետև ըստ իս ունիկալ ու ստեղծարար ազգի մասին է խոսք գնում: Աշխարհի մասշտաբով նայեք իսկական հայերին, դա ֆենոմենալ է: Եթե աշխարհում ռացիոնալը, մտածվածը, կազմակերպվածը տալիս է կանխատեսված արդյունք, չկանխատեսված արդյունքը տալիս են ասիմետրիկ մտածող մարդիկ: Սովորաբար առողջացման համար լավ ախտորոշում է անհրաժեշտ, ըստ ձեզ՝ ո՞րն է մեր «դիագնոզը»: Իրականում մեզ կառողջացնի կիրթ ու ադեկվատ մարդկանց իրար գլուխ հավաքելը: Այսօր բոլոր իմաստով պրոպագանդվում են սխալ արժեքներ, պրոպագանդող ինստիտուտները՝ մեդիա, կինո, հեռուսատեսություն, քաղաքական էլիտա, պսևդո հերոսի կերպարն են խրախուսում: Եթե նախկինում օրակարգ ձևավորող ինչ-որ մարդկանց նկատմամբ նողկանք կար, այսօր ծիծաղ կա արդեն: Հարցը մնացել է դեռ նույնը՝ ովքե՞ր են այն մարդիկ, ում նայելով պետք է ձգտես: Խնդիրն այն է, որ այս ցիկլը կարող է շատ վատ ցիկլի վերածվել, եթե նրանք են մեր նշաձողը: Ես կարծում եմ, որ միջակություններին պետք է ավելի ճնշել, գլխատել, ես այս հարցում ռադիկալ եմ: Դուք ասում եք՝ դիագնոստիկա, ես կարծում եմ՝ պետք է մի ռադիկալ քայլ անել ու գլխատել, ամպուտացիա է պետք, ասեղնաբուժությունը չի օգնի: Մենք ունենք անվտանգության խնդիր, դա այն է, որ մենք ու մեր երեխաները մեծանալու են այս իրականության մեջ: Այս երկրում կան շատ պայծառ մարդիկ, որոնք առանձնացել, ստեղծել են իրենց փոքրիկ միկրոաշխարհները, ապրում են և բավական էլ կոմֆորտ են իրենց զգում: Բայց, երբ վերևից ենք նայում այս ամենին, այլ է պատկերը, իսկ մենք՝ չլինելով պատասխանատու, չենք արձագանքում: Ըստ էության, մասամբ պատասխանեցիք նաև մեր հաջորդ հարցին՝ որո՞նք են Հայաստանի առաջ ծառացած խնդիրները, ի՞նչ պետք է անել դրանց լուծման համար և ինչպե՞ս անել: Մի բան էլ կարող եմ ավելացնել՝ մեզ համար շատ կարևոր է կողմնորոշումը ինչ-որ ոլորտներում ու հարցերում՝ ունենալ հստակ ձեւավորված տեսլական եւ ռազմավարություն, որը կլինի ոչ թե ինչ որ բանի դեմ, այլ հանուն ինչ որ բանի: Ինչո՞ւ ենք մենք ինքնության հարցում կառչած անցյալի ուրվականներից, բայց մյուս կողմից ընկճված փոքր երեխայի պես կախված ենք դրսի գնահատականից: Ամենասարսափելին այն է, որ դու չես հասկանում, որ ունես խնդիր: Եվ ամենասարսափելին այն է, որ դու տանը հայելի չունես: Այսինքն՝ մենք այսօր ունենք ռեալ ադեկվատության խնդիր: Դիագնոստիկայի խնդիրն է գիտակցել, որ մեզ պետք է դիագնոստիկա: Եվ այն ժամանակ արդեն լուծումները կլինեն, այն էլ այս դարում: Չեմ ասում՝ ամբողջական առողջացում կլինի, բայց վստահ եմ՝ քայլեր կլինեն: Անհատնե՞ր, թե ինստիտուտներ, դուք ո՞րն եք կարևորում: Ես միշտ հավատացել եմ մարդու ուժին, որովհետև ինստիուտները միշտ առաջ են տանում անհատները: Մեզ պետք են ուժեղ անհատներ: Մենք այսօր խեղաթյուրել ենք հերոսի կերպարը: Ո՞րն է մեր պարտավորությունը հաջորդ սերունդների առաջ: Ունենալ հայրենիք կամ իրականություն, որից նա չի ամաչի: Մարդու համար ամենավատ բանն այն է, երբ ինքն իր ընտանիքից ամաչում է: Երեխան, որը հպարտանում է իր ընտանիքով, շատ ապահով է իրեն զգում: Ինձ թում է, որ ամենակարևոր զգացողությունն այն է, որ մարդ չամաչի իր ես-ից: Ի՞նչ եք անում դուք ամեն օր կամ պարբերաբար՝ Հայաստանն ավելի լավը դարձնելու համար: Ես փորձում եմ չխաբել ինձ ու շրջապատին: Ես չունեմ ամբիցիաներ, որ բոլորը ինձ կարող են սիրել, ես ունեմ ամբիցիաներ, որ ես հայելու առաջ կանգնելուց ինձնից չամաչեմ: Չպետք է վախենալ լինել մաքսիմալիստ և լինել պատասխանատու: Եթե դու ստանձնել ես տարրական սուրճ պատրաստել, պետք է մինիմում դա լավ անես: Հակառակ պարագայում հրաժարվիր և տեղ տուր նրան, ով դա ավելի լավ կանի: Մեզ պատմությունից հասել է տեղեկություն, որ Տիգրան Մեծի հայրենիքը՝ Ք. Ա. 95-55-ը, հայոց պատմության լավագույն էջերից մեկն է եղել: Ո՞րն է «95-55»-ի  ձեր կոնցեպտը: Հետ նայելը շատ կարևոր է, բայց ամենակարևոր հարցն այստեղ զուտ դասեր քաղելու հարցն է: Ըստ իս՝ մեր պատմությունը մի քիչ խեղաթյուրված է, մենք միշտ զոհ ենք ներկայացված: Ես միշտ հավատում եմ, որ ցանկացած խնդիր՝ մեծ, թե փոքր, միակողմանի տեղի չի ունենում: Կա որոշակի քայլերի ամբողջություն, որոնք չանելու դեպքում չէր լինի հետևանքը: Ամեն դեպքում մենք մի քանի անգամ ունեցել ու կորցրել ենք, Տիգրան Մեծից հետո տեսեք, թե որքան կորուստ ենք ունեցել, այդ թվում՝ տարածքային: Ես կարծում եմ, որ երբ մարդու կամ երկրի հետ մի երևույթը շատ է կրկնվում, ուղղակի պետք է ռեալ դաս քաղել դրանից: Ադեկվատ ու խելացի մարդիկ այսօր ունեն բավարար ներուժ՝ Հայաստանում ինչ-որ բան փոխելու: Պետք է հավաքվեն մարդիկ, ովքեր ունեն հստակ տեսլական: Մենք հիմա նման ենք ամբոխի, որը չգիտի թե ինչ է ուզում անել եւ անիմաստ շարժումներ է անում: Իսկ եթե դու չգիտես, թե ինչ ես անում եւ ուր ես գնում, որևէ մեկը հետևիցդ չի գալիս: Մենք պետք է իմանանք ուր ենք գնում և ինչու՝ առանց հետ նայելու: Եթե կան խնդիրներ, պետք է մոռանալ դրանց մասին ու գնալ միայն առաջ, որովհետև քո խնդիրն է գնալ միայն առաջ: Ասելիքս հետևյալն է՝ այո, անցյալից պետք է դաս քաղել, բայց առաջ գնալ: Ի՞նչ պետք է լսեն մարդիկ այս զրույցը կարդալուց հետո և ինչո՞ւ: Մի երգ ասեք կամ YouTube-ի հղում տվեք: https://www.youtube.com/watch?v=3sK3wJAxGfs  Հարցազրույցների շարքն իրականացվում է «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի աջակցությամբ, ընկերության սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի շրջանակում

Lragir.am,
26-05-2019 17:29