Այսօր մեր երկիրը մի կետում է, որ կարող է շատ հարցերում աշխարհում դառնալ ֆենոմեն

01-06-2019 15:43

Lragir.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք «մտքի առաջնորդների» հետ: Նախագծի նպատակն է մեդիա տիրույթում զարգացնել «մտքի առաջնորդության» սկզբունքը՝ հարթակ ստեղծելով տարբեր ոլորտների, տարբեր տեսակետների ու հայացքների տեր մարդկանց համար՝ արտահայտվելու նույն հարցերի առանցքի շուրջ: Նախագծի նպատակը խելացի ու տեսլական ունեցող մարդկանց բացահայտումն է ու Հայաստանի տնտեսական զարգացման նոր դիսկուրսների սահմանումը: Շարքը վարում է լրագրող Ռոզա Հովհաննիսյանը: Լուսանկարները՝ Ագապե Գրիգորյանի: Հարցազրույցներն անցկացվում են 256 Hub-ում Մեր զրուցակիցն է դոկումենտալ ռեժիսոր Սեդա Գրիգորյանը Սեդա, պատմեք ձեր մասին: Ծնվել, մեծացել և հիմնականում ապրել եմ Երևանում, ինչի կապակցությամբ շատ ուրախ եմ: Ինչքան առիթ է եղել դրսում ապրելու, սովորելու նպատակով է եղել, և Երևանի հետ կապի զգացողությունը միշտ ավելի ընդգծվել է այդ ընթացքում: Ռեժիսոր դառնալու մասին որոշում կայացրել եմ բավական փոքր տարիքում: Ծնողներս օգնել են իմ մշակութային կողմնորոշմանը. մայրիկս մաքրամե էր դասավանդում ու տունը լցնում իր թելերով ու աշխատանքներով, մենք փոքրիկ բեմադրություններ էինք անում, տիկնիկներ պատրաստում… Մի անգամ Փարաջանովի մասին ֆիլմ էի նայում, տեսա, որ նա էլ է նոր բաներ մոգոնել, և որոշեցի, որ պետք է ռեժիսոր դառնամ: Ես այնքան էի ֆիքսված այդ մասնագիտության վրա, որ երբ դպրոցն ավարտում էի, այլ տարբերակ չկար: Գնացի Կինոյի և թատրոնի պետական ինստիտուտ՝ խաղարկային կինոյով տարված, բայց սովորեցի դոկումենտալ կինո: Այդ ընթացքում մեկ տարի փոխանակման ծրագրով ԱՄՆ-ում եմ սովորել՝ Ֆլորիդայի նահանգային համալասարանում: Հենց վերադարձա, սկսեցի աշխատել Սիվիլնեթում՝ որպես գլխավոր ռեժիսոր՝ կայքի հիմնադիր թիմում: Այնուհետև մագիստրատուրա ընդունվեցի Արևմտյան Լոնդոնի համալսարանի կինոարտադրության բաժնում: Արդեն երկու տարի է՝ վերադարձել եմ Լոնդոնից և փորձում եմ մշակութային ոլորտում օգտակար լինել: Այժմ «Ստեղծագործ Եվրոպա» հայաստանյան գրասենյակի ղեկավարն եմ: Ես կարծում եմ՝ ստեղծագործական կյանքը մեզ մոտ շատ ակտիվ է, շատ լավ գաղափարներ կան, որոնց մի մասը իրականություն են դառնում, մյուս մասը խմբագրման փուլում են: Ակտիվ, գունավոր ու բազմազան մշակութային կյանք ունենք այսօր: Դա մշտապես պետք է տեսնել, վեր հանել ու մատուցել, որովհետև այդ տաղանդն անսպառ է, որը մեր հարստությունն  է: Ի՞նչ եք կարծում՝ հայրենիք, թե մայրենիք, և ինչո՞ւ: Ես այդ հարցն ինձ երբեք չեմ տվել: Վերջերս հասկացա, որ հայրենիքն ինձ համար ոչ թե «հայր», այլ «հայ» արմատով է եղել: Ես չեմ դիտարկել այն հայր կամ մայր, եղել է իմ հայ տունը: Իսկ եթե փորձեմ այդ անկյունով նայել, ես տարիներ առաջ նման մտածմունք ունեցել էի և հասկացել, որ իմ երկիրը իմ ընկերն է: Մենք գրեթե հասակակից ենք: Երբ այդ տեսանկյունից սկսեցի նայել, շատ բան հստակեցվեց ինձ համար: Իմ աճն ու պետության զարգացումն այնքան զուգահեռներ ունեն իրականում: Ես ու ՀՀ-ն ձեռք ձեռքի տված մեծանում ենք, հաղթահարում խնդիրներ, և այն տարիները, որոնք խնդրահարույց են եղել պետության համար, ինձ համար էլ բավական բարդ են եղել շատ անձնական պատճառներով: Այն տարիները, որոնք վերելքի ու ազատության զգացողություն են բերել, նաև անդրադարձել են իմ կյանքում: Հետևաբար, ես իմ ու Հայաստանի հարաբերությունները տեսնում եմ շատ մտերիմ ու ընկերական դաշտում: Որտեղի՞ց եք սերում արմատներով, և որքանո՞վ է մարդու համար կարևոր սեփական արմատները ճանաչելը: Միանշանակ, կարևոր են: Ես ծնվել եմ Երևանում, իմ բարեկամների մեծ մասն ապրում են Էջմիածնում: Հայրիկիս ծննդականն ադրբեջանական է, քանի որ ծնվել է Նախիջևանում: Ես տարիների ընթացքում սկսեցի հասկանալ, թե ինչ է նշանակում ունենալ արմատներ Նախիջևանից: Մայրիկիս կողմը Արևմտյան Հայաստանի Ալջավազ գյուղից է, որը Վանա լճի ափին է՝ Սիփան սարի տակ: Եվ ասում են, որ մայրիկիս տատիկին ասել են՝ սիփնա աղջիկ, քանի որ այդ տարածաշրջանի ամենագեղեցիկ աղջիկն է եղել: Իհարկե, շատ ծանր պատմություն կա, թե ինչպես է  կոտորվել գերդաստանի մեծ մասը, և միայն մայրիկիս Արսեն պապիկը 22 տարեկանում միայնակ փրկել է 7-8 կանանց: Եվ ինձ վրա լեգենդի տպավորություն թողնող այդ պատմությունները իրենք կարողացել են մեզ փոխանցել: Նախիջևանի մասին մենք երբեք պատմություններ չէինք լսում, միայն գիտեինք, որ այնտեղ են ծնվել, հետո հայրիկս փոքր է եղել, իրենք մեքենայով եկել են ու հաստատվել Էջմիածնում: Եվ միայն վերջին տարիներին Սեդա տատիկս սկսեց պատմել: Եվ հիմա, երբ տատիկս պատմում է Նախիջևանի մասին, դա լրիվ նույն ձև է հնչում, ինչպես մեծ տատերն ու պապերը պատմել են Արևմտյան Հայաստանի մասին: Եվ ես նոր եմ սկսում հասկանալ, որ այն, ինչ մենք կորցրել ենք Նախիջևանում, իսկապես նույնքան ողբերգական է: Միգուցե ԽՍՀՄ տարիներին մենք չենք գիտակցել, թե ինչ է տեղի ունեցել, բարեբախտաբար մարդկային կոտորած չի եղել, բայց մշակութային ողբերգության շերտն ահռելի է: Ես մեկ անգամ եմ եղել Արևմտյան Հայաստանում: Երբ ես նայեցի Սիփան սարին, միանգամից շատ էմոցիոնալ դարձա և հասկացա, որ այդ կապն առկա է: Ես համարում եմ, որ ինչքան հաճախ գնանք այնտեղ, այնքան դա մեր հարստությունն է: Բոլոր եկեղեցիներն ինձ վրա այնպիսի տպավորություն թողեցին, որ նրանք մեզ կանչում են: Կուլ գնալը ցավին և ասել՝ ցավոտ է, թուլություն է: Մենք գոնե մեր հարաբերությունները պետք է կարողանանք պահել Երկրի հետ և ամեն անգամ այցելելով՝ հիշեցնել, որ այստեղ ենք, չենք լքել: Այդ կոթողները կարոտում են մեզ: Կարճ կներկայանցե՞ք, ինչպես է անցել ձեր մանկությունը, պատանեկությունը, ի՞նչ նոր զգացողություններ ունեք երիտասարդության շրջանում: Ես կարծում եմ՝ ունեցել եմ լավագույն մանկություն ու պատանեկություն: Մենք ապրում ենք հրաշալի ժամանակաշրջանում: Մենք իրականում մի սերունդ ենք, որ շատերս ունենք առողջական խնդիրներ, որոնք սկիզբ են առել մութ ու ցուրտ տարիներին: Մենք ունեցել ենք շատ խնդիրներ, բայց մենք տեսել ենք կյանքի բոլոր երանգները: Մենք հնարավորություն ենք ունեցել պատասխանատվություն կրել, երբ դեռ փոքր ենք եղել: Մեզ բամբակի մեջ կյանք չի մատուցվել, որտեղ դու ստիպված պետք է լինեիր քեզ համար խնդիրներ փնտրել: Մենք ունեցել ենք խնդիրներ և պատասխանատվություն ենք կրել մեր որոշումների համար: Եվ մենք պետք է ստեղծագործ լինեինք, որպեսզի լուծեինք այդ խնդիրները: Եվ ամենակարևորը, մենք ունեցել ենք մեզ համար այդ խնդիրները մեղմող ծնողներ: Այն դժվարությունները, որոնց միջով անցել են մեր ծնողները, ես չեմ կարող բառերով նկարագրել, երբ իրենց ամբողջ երիտասարդությունը նվիրել են մեզ համար այդ դժվարությունները խաղի տեսքով մատուցելուն ու ընտանիք կառուցելուն: Ես կուզեմ, որ առիթ չլինի, որ հաջորդ սերունդը ճանաչի այդ զրկանքները: Այն, որ մենք ունեցել ենք մութ մանկություն, դա մեզ հնարավորություն է տվել մեր ծնողների հետ մոմի լույսի տակ խաղալ ու ինչ-որ խաղեր հորինել: Այն, որ մենք ունեցել ենք նաև բավական լարված ներքաղաքական շրջան մեր պատանեկության շրջանում, դա մեզ թույլ է տվել հարցադրումներ կատարել ու փորձել քննադատաբար մոտենալ իրականությանն ու սովորել վերլուծել, որովհետև մեկ հարցում, որում թերացել է մեր պետությունը, դա այն է, որ կրթական համակարգում բացարձակ բացակայում է վերլուծական միտքը: Բայց մեր կյանքն ու մեր տեսած ժամանակաշրջանը մեզ ստիպել է դա ունենալ: Եվ կարծում եմ, որ մենք հասել ենք երիտասարդության այն փուլին, որ կարող ենք ինչ-որ բան անել և տալ պետությանն ու երկրին՝ արդեն ինչ-որ բազայով, որովհետև մենք գիտենք դժվարությունների, խնդիրների ու վտանգների սահմանները: Իսկ երիտասարդությունը, ես կարծում եմ՝ նախանձելի ժամակներում ենք մենք հիմա ապրում: Ես ինքս 15-16 տարեկանից ակտիվիստ եմ եղել, մասնակցել եմ ակցիաների: 2006 թվականին զարթուցիչներով երթ էր քաղաքի կենտրոնում, որպեսզի հասարակությունն արթնանար՝ «Սկսելա»-ի առաջին ակցիաներից էր: Եվ դա ինձ համար գույների շքերթ էր, որը բացակայում էր մեր շրջապատում, որը ինձ գրավեց: Այնպիսի ազատության ու նոր գաղափարի ձև ինձ մատուցեցին, որ ես չէի կարող անտարբեր մնալ: Եվ սկսեց թրծվել ակտիվ երիտասարդների այն խումբը, որը երբեք հետ չկանգնեց պայքարից, և չենք կանգնելու: Մեր ավագ սերնդից Արսեն Խառատյանն էր միշտ ասում՝ երիտասարդը պետք է միշտ խնդիր ունենա, եթե երիտասարդը խնդիր չունի, դա արդեն խնդիր է: Դու պետք է խնդիրներ դնես քո առաջ և դրանց լուծման ճանապարհին պետք է շատ ստեղծագործ լինես: Կարծում եմ՝ հատկապես նախորդ տարվա իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ իմ սերնդի երիտասարդության լավագույն ձեռքբերումներից է ինչ-որ բան արած լինելու և տարիների աշխատանքի արդյունքում ինչ-որ դրական փոփոխություն բերած լինելու հրաշալի զգացողությունը: Դա մի զգացողություն է, որը բազմապատկում է որևէ դրական գործ անելու, ստեղծագործելու ցանկությունը: Դա մի զգացողություն է, որը երբեք թույլ չի տա մի կողմ քաշվել, որովհետև եթե դու արեցիր առաջին քայլը, ցանկանալու ես անել նաև երկրորդը, երրորդը: Այս երիտասարդությունը շատ բան ունի այստեղ անելու: Իհարկե, պետք է նորից նշեմ, որ այդ ամենը մեր ծնողների սերնդի շնորհիվ է, որը մեզ ուղղորդել է բոլոր դժավորությունների միջով: Նույն դժվարությունների միջով Հայաստանն է անցնել, եթե իմ ասած «երիտասարդություն» բառը փոխարինենք Հայաստան բառով, նույն բանն է ստացվում: Դժվարությունների միջով անցնելով՝ այսօր մեր երկիրը մի կետում է, որ կարող է շատ հարցերում աշխարհում դառնալ ֆենոմեն՝ ստեղծագործական, նորարական դաշտում և շատ այլ ոլորտներում: Եվ այդ ֆենոմենը բերելու են երիտասարդները: Ո՞րն է ձեր կյանքի կարևոր դասը, որը քաղել եք: Դժվարանում եմ առանձնացնել մի դեպք կամ միջադեպ, բայց հստակ կարող եմ ասել, որ ժամանակի ընթացքում ամենամեծ դասը հույսս միայն ինքս ինձ վրա դնելու գիտակցությունն է: Ես շատ բախտավոր եմ՝ մշտապես իմ կողքին ունենալով հոգատար ու բանիմաց մարդկանց, խորհրդատուների, բայց երբ պետք է գործել, ես պիտի առավելագույնն ակնկալեմ ինքս ինձանից ու երբեք չակնկալեմ, որ դիմացինը կկոմպենսացնի իմ ծուլությունը կամ բացթողումը: Ինքդ քեզ հետ հույս կապելը կամ ինքդ քեզ հետ զրուցելը միակողմանի ճանապարհ չէ, դա անվերջ երկխոսություն է, որը միշտ պետք է կարողանալ արթուն պահել: Ինձ մոտ այդ երկխոսությունը հատկապես պարզ ու հստակ է լինում, երբ որոշ ժամանակ արտերկրում եմ լինում, կյանքի հետ հարաբերություններս ավելի հստակ են դառնում, զգայարաններս սրվում են: Առհասարակ, միշտ փորձում եմ լսել ու ընթերցել աշխարհը: Լավագույն զգացողությունն է, երբ զգում ես, որ այդ երկխոսությունը ստացվում է, ցանկություններն ու նշանները համընկնում են, կարծես ընկնում ես ճիշտ հոսանքի մեջ, ու դա սովորաբար լինում է, երբ դադարում ես արհեստականորեն ընդդմինալ քո հոսքին: Եթե խոսենք կրթության խնդիրներից Հայաստանում և արտերկրում, որո՞նք են տարբերությունները, ի՞նչ խնդիրներ ունի ըստ ձեզ մեր կրթական համակարգը: Ես սովորել եմ Թատրոնի և կինոյի ինստիտուտում: Ուսման ընթացքում մեկ տարի ԱՄՆ-ում սովորեցի, իսկ վերջերս՝ նաև Լոնդոնում: Իհարկե, մոտավորապես 8-9 տարի է անցել, ինչ ես ավարտել եմ թատերական ինստիտուտը, բայց վստահ չեմ, որ շատ բան է փոխվել այնտեղ: Գլխավոր տարբերությունը, որը ես և ԱՄՆ-ում, և Անգլիայում զգացել եմ, դա այն վստահությունն է, որը տրվում է ուսանողին: Երբ մենք այստեղ էինք սովորում, շատ դժվար էր վստահություն ձեռք բերել այն գաղափարների շուրջ, որը մենք ունեինք, դրանց իրականացման շուրջ: Մեզ ասում էին, թե՝ փոքր եք, չեք կարող դա գլուխ բերել, պետք է ուրիշ թեմա ընտրել, հաճախ է եղել, որ դասախոսներն իրենք են մատուցել թեմաները: Եվ այդ վստահությունը չի եղել, որ՝ վերցրու տեխնիկան, գնա, նկարիր ու դու կստանաս այն, ինչ ուզում ես: Հենց դա ես սովորել եմ արտերկրում ուսանելիս: Այնտեղ ներկայացնում ես գաղափարդ, միանգամից դասախոսը քեզ ոգևորում է, բոլորը քննարկում են, ինչ-որ առաջարկներ են անում, լուրջ են ընդունում քո գաղափարը: Եվ այդ ամենից հետո արդեն քո ինքնավստահությունն աճում է: Հետ քայլելու տեղ չունես և գնում ու իսկապես անում ես այն, ինչ պատկերացրել ես: Այս խնդիրը մեզ մոտ կա, ես վստահ եմ, որ մյուս ոլորտներում էլ է այդպես: Ուսանողին պետք է տալ ոչ միայն գիտելիք, այլ նաև վստահություն, որ նա իսկապես պետք է փորձարկում անի, թեկուզ կարող է ձախողել, բայց պետք է վստահ լինի, չվախենա: Եթե անդրադառնանք հայ հասարակությանը՝ որպես հավաքական միավոր, ինչպե՞ս կբնութագրեք այն: Իմ շատ լավ ընկերներից Արման Յարալյանը երկար տարիներ պայքարում է, որ մենք ասենք՝ հանրություն, ոչ թե հասարակություն, որովհետև հասարակություն բառն իր մեջ ներառում է «հասարակ» բառը: Իսկ հանրություն, հանրույթ, մենք արդեն խոսում ենք իրավագիտակից մարդկանց մասին: Իհարկե, ասել, թե ՀՀ ամբողջ բնակչությունն իրավագիտակից հանրույթ է, երևի կշտապենք, թեև նախորդ տարվա հեղափոխությանը մասնակցում էր բնակչության մեծ մասը, բայց ինչ-որ տեղ դա էմոցիոնալ պոռթկում էր: Բայց նախորդ տարվանից ես հետևում եմ մի գործընթացի, որը փորձեցի պատկերել վերջերս դատարանների դիմաց անցկացված ակցիանի մասին իմ նկարած տեսանյութում: Ես հետևել էի մարդկանց, թե ինչպես էին լսում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ուղերձը: Դատարանի մոտ հավաքված էին մարդիկ, բոլորը սպասում էին, որ ժամը 12-ը գար, ուղերձը հնչեր: Մինչ այդ մարդիկ շփվում էին, եկավ այդ ուղերձի պահը, մարդիկ լռեցին, բոլորը կենտրոնացան ու ուշադրությունը սևեռեցին այդ ելույթին: Բոլորի ուշադրությունը նույն բանի վրա էր սևեռված, բայց յուրաքանչյուրն առանձին ուշադրության կենտրոնացում էր դարձել, առանձին մոլորակներ էին այդ մարդիկ: Ես դասական երաժշտությամբ տեսանյութ պատրաստեցի, ուղերձը չի լսվում, բայց երևում է այդ մարդկանց արձագանքը խոսքերին: Եվ հենց նկարելու պահին ես հասկացա, թե սա ինչքան գեղեցիկ է ու կարևոր: Սա մի բան է, որին մենք երկար ձգտել ենք, որ հանրությունն այս աստիճանի կարևորություն տա իրեն տրվող ուղերձներին, եթե այդ ուղերձներն իսկապես պարունակում են այդ կարևորությունը, հասցեագրված են քաղաքացուն: Այսինքն՝ այսօրվա հարաբերություններն իսկապես օրինակելի ու շատ ցանկալի են: Եվ այդ առումով մեր հանրության հոգատարությունն ընթացող գործընթացների նկատմամբ, իմ կարծիքով, շատ գեղեցիկ է: Նույնիսկ, երբ մենք ցավագին ենք արձագանքում ինչ-որ որոշումների, այդ ցավագին վերաբերմունքն էլ շատ մեծ կարևորություն ունի և շատ գեղեցիկ է: Ես կարծում եմ, որ սա իսկապես քաղաքացիական զարթոնք է, սա վարակիչ է լինելու նաև հանրության մյուս խմբերի համար: Սովորաբար առողջացման համար լավ ախտորոշում է անհրաժեշտ, ըստ ձեզ՝ ո՞րն է մեր «դիագնոզը»: Կա նաև վիրահատական բուժում, ինչպես ասաց Նիկոլ Փաշինյանը: Եվ հիմա կտրուկ միջամտություն է արվում դատական ոլորտում, ինչը շատ կարևոր  ու սպասված է: Ես ինքս միշտ ընդգծել եմ արդարադատության բարեփոխումների օրհասական կարևորությունը: Նախքան հեղափոխությունը ես անգամ երազում էի, որ բոլոր խնդիրները մի կողմ դնենք և կենտրոնանանք այդ գործի վրա, եթե ուզում ենք մի բան փոխել: Հիմա հեղափոխության երկրորդ փուլում է դա արվում, ես հույս ունեմ, որ արդյունավետ կլինի: Բայց ոչ վիրահատական ճանապարհով ես կարծում եմ երկու հիմնական դաշտ կա, որտեղ պետք է աշխատանք իրականացվի՝ կրթություն ու մշակույթ: Մշակույթը հանդիսանում է հանրության համար բարոյական հոգեբանն ու հոգեբույժը: Եվ որքան մշակույթը մոտ լինի հանրությանն ու քաղաքացուն, այնքան ես վստահ եմ, որ այդ առողջացման գործընթացն ավելի արագ կլինի հանրության ներքին փոխհարաբերությունների, արժեհամակարգի, հոգեկան հավասարակշռության վրա, որպեսզի կարողանանք նման կտրուկ կատակլիզմներին դիմակայել: Ինչ վերաբերում է կրթությանը, ես վստահ եմ, որ մեր խնդիրների մեծ մասը գալիս է կրթության պակասից: Ես կարծում եմ, որ կրթված մարդը չի կարող առնվազն չհարգել դիմացինին: Ոչ ոք չի կարող մեզ ստիպել սիրել միմյանց, բայց եթե մենք հարգենք իրար, այդտեղ արդեն շատ հարցեր կլուծվեն: Դու հարգում ես դիմացինի ընտրությունը, ճաշակի, խոսքի իրավունքը: Նման հարգանքի պայմաններում մենք շատ խնդիրներից զերծ կմնանք՝ մարդիկ չեն աղտոտի փողոցը, չեն բռնանա իրար խոսքին ու մտքին, ավելի լայնախոհ ու ճանաչող կդառնան, և այդպես շարունակ: Դա, առաջին հերթին, պիտի օգնի, որ իսկապես ճանաչենք ինքներս մեզ՝ որպես անհատ, որպես հանրույթ, որպես մեկ ամբողջություն: Մենք սիրում ենք ասել՝ հայրենիք, ընտանիք, սեր, պայքար… բայց հաճախ այս շատ ջերմ ու խիստ անձնական հասկացությունները վերածում ենք քարացած տեքստի՝ կնիքի պես դաջում ենք խոսքում ու գրում: Վախենում ենք, թե մեր անձնական երանգներն ավելացնելը մեզ դուրս կդնի ընդհանուրից: Բայց այդ ընդհանուրն էլ, ի վերջո, անձնականների ամբողջությունն է: Վերջերս Ֆրունզե Դովլաթյանի “Երկունք” ֆիլմը ստիպեց նորից գնահատել անհատի անկեղծ նվիրման ուժը ու հասկանալ, որ նման անհատների միությունն ուղղակի անպարտելի է: Կարծում եմ, ինչպես ֆիլմը, այնպես էլ այն ժամանակվա շատ գործիչներ անարդարացիորեն մոռացվել են: Կարևոր չէ, որ ֆիլմում նկարագրվում են Սովետական Հայաստանի հիմնադրման տարիները, դա խորապես հայկական պետության “երկունք” է, ու կարծում եմ, որ այս օրերին հատկապես կարևոր է՝ պարբերաբար վերադառնալ այս շրջանի վերաբերյալ ֆիլմերին ու նյութերին՝ ինքներս մեզ ու մեր ժամանակը ավելի լավ ճանաչելու ու գնահատելու համար:  Հետևաբար, ես կարծում եմ, կրթության ու մշակույթի ոլորտում շատ աշխատանք կա անելու: Որո՞նք են Հայաստանի առաջ ծառացած խնդիրները, ի՞նչ պետք է անել դրանց լուծման համար և ինչպե՞ս անել: Ես կարծում եմ՝ նախորդ տարվանից այս գործընթացն սկսվել է արդեն: Մեզ հոգեբանորեն անհրաժեշտ է ինքնուրույնության գիտակցումն առավելագույնս ամրապնդել մեր ներսում՝ սկսած ինքնուրույն քաղաքացուց, ընտանիքի ինքնուրույն անդամից, մինչև պետություն՝ որպես ինքնուրույն միավոր աշխարհքաղաքական իրադրության մեջ: Կարծում եմ՝ նման խնդիրը լուծելուց հետո մենք կարող ենք շատ վստահորեն իրականացնել թե լոկալ, թե գլոբալ նախաձեռնությունները, որովհետև մենք այսօր իսկապես գտնվում ենք այդ դաշտում: Պարզապես ինչ-որ տեղ կարծես իներցիայով դեռ չենք զգում այս փոփոխությունը: Շատերս 10-15 տարի ակտիվիստ ենք եղել, դեռ մտածում ենք ակտիվիստի մտածողությամբ: Մինչդեռ մենք ունենք լրիվ ուրիշ դաշտ, ուրիշ գործիքակազմ և այդ գիտակցական փոփոխությունը պետք է կարողանանք հաղթահարել: Դրանից բացի, եթե խոսենք երկրում ձևավորված իրավիճակի մասին, միանշանակ համաձայն եմ, որ արդարադատության ոլորտի բարեփոխումները կտրուկ կառողջացնեն երկրում բավական երկար տարիներ նեխած շերտերը, որոնք ուղղակի կոծկվել են, և ինքն իր մեջ չի առողջացել: Հիմա պետք է բացել և առողջացնել, դրանից իսկ կբխի փոխադարձ վստահությունը և համագործակցությունը մարդկանց միջև: Անհատնե՞ր, թե ինստիտուտներ, որը զարգացնել: Ինքան էլ ցանկալի է զարգացնել ինստիտուտները, քանի որ ինստիտուտների թիրախում ավելի շատ անհատներ կան, բայց պատմությունը ցույց է տալիս, որ մենք իսկապես անհատների հանրություն ենք: Այսինքն՝ մեզ մոտ միշտ անհատներն են, որ բերում են մեծ փոփոխություն: Բայց այդ մեծ փոփոխությունները կարող են կյանքի կոչվել ինստիտուտների միջոցով: Հետևաբար, ես կարծում եմ՝ երկուսն էլ լիարժեք պետք է զարգանան, պարզապես անհատներն իրենք իրենց ճանապարհը գտնում են: Եթե կան ինստիտուտներ, որոնք օգնում են ձևավորել ճանապարհ, արդեն անհատները յուրաքանչյուրն իր ճանապարհը կկարողանա գտնել: Ո՞րն է մեր պարտավորությունը հաջորդ սերունդների առաջ: Ես կարծում եմ՝ կարևոր պարտավորություն է լինել անկեղծ և ազնիվ: Մենք պետք է կարողանանք մեր սխալներն  ընդունել և չկոծկել, չխաբել, չփորձել հերոսանալ այնտեղ, որտեղ հերոս չենք եղել: Նախ ինքներս պետք է ազնիվ լինենք մեր հանդեպ և ազնվորեն մատուցենք իրականությունը, որպեսզի գալիք սերունդները չլինեն ինքնախաբեության մեջ, ինչպես շատերս ենք եղել: Դա է, որ մեզ երկար ժամանակ գցել է մոլորության մեջ: Ինչ-որ տեղ երևի տարիքի հետ սկսում ես հասկանալ, որ բացառապես չար ու բարի չկա: Մարդկանց ցանկությունները սովորաբար բարի են լինում, բայց ներքին կոնֆլիկտների, իրար չվստահելու և այդ սուտ ու հորինովի դաշտում համակեցության պատճառով մենք ընկնում ենք տարբեր բանակների մեջ: Հնարավորինս պետք է օբյեկտիվ իրականություն ստեղծել և առերեսվել բոլոր այդ կնճիռների հետ, որոնք մենք ունեցել ենք կամ ունենք և կարողանանք այդ ազնիվ դաշտը փոխանցել սերունդներին: Ի՞նչ եք անում դուք ամեն օր Հայաստանն ավելի լավը դարձնելու համար: Հայաստանն այնքան լավն է, որ ես ինձ գերագնահատած կլինեմ, եթե ասեմ՝ ինչ-որ բան եմ անում Հայաստանն ավելի լավը դարձնելու համար: Պարզապես ես ինքս փորձում եմ այդ ազնվության ուղենիշը պահել ինձ համար: Ազնվություն ինքս իմ հանդեպ և փոխարաբերությունների մեջ: Այո, եթե ես ինչ-որ տեղ պետք է Հայաստանը ներկայացնեմ աշխատանքով, ես փորձում եմ դա լավագույնս անել: Եթե ես դրսում սովորում եմ, փորձում եմ լինել լավ ուսանող, որովհետև մարդիկ կասեն՝ ինքը Հայաստանի ուսանող է: Ֆիլմ եմ պատրաստում, նույնիսկ եթե այդ ֆիլմը Հայաստանի խնդիրների մասին է, ցավով եմ ներկայացնում: Բայց ցավով եմ ներկայացնում ոչ թե երկրին վնասելու մտքով, այլ ցույց տալու, թե ինչքան ավելի լավին է արժանի իմ երկիրը, որովհետև շատ լավն է: Եվ ամեն օր ես փորձում եմ ուղղակի ավելացնել մարդկանց դրական տրամադրությունը, ժպիտը: Նույնիսկ եթե ինչ-որ լարված իրավիճակ է, փորձում եմ մարդկանց ուղղորդել դեպի փոխադարձ հարգանքը: Եթե փողոցում աղբ է թափված, ես փորձում եմ օգնել մաքրել այդ աղբը կամ առնվազն չաղտոտել: Ընկերներիս հետ ձևավորել ենք Անկախ կինոգործիչների համայնքը, որը նպատակ ունի նպաստել ոլորտի զարգացմանն ու կայացմանը, նոր, արդյունավետ ու հեռանկարային մոդելների ներմուծմանը ոլորտի կազմակերպման դաշտ և այլն: Այսինքն՝ եթե կարող եմ որևէ տեղ դրական օրինակ լինել, ես փորձում եմ լինել: Բայց որևէ բան անելիս գտնում եմ, որ դա առաջին հերթին ինձ համար է, և որևէ իրավիճակում ես չեմ կարող պահանջել մի բան, եթե ես անում եմ դրա հակառակը: Ես չեմ կարող պահանջել փողոցը մաքուր պահել, եթե ինքս որևէ պահի աղտոտում եմ այդ փողոցը: Չեմ կարող ակնկալել կաշառակերության վերացում, եթե ես խթանում եմ այդ կաշառակերության ինստիտուտը: Հետևաբար, ես փորձում եմ պահել իմ սկզբունքները: Իհարկե, մեզ երկար տարիներ ասել են՝ դու եզակի օրինակ ես, չես կարող փոփոխություն բերել, բայց ես միշտ հավատացել եմ, որ այդ կաթիլները մի օրը ծով ու օվիկանոս են դառնում: Եվ դա իսկապես այդպես է: Նույնպես և մասնագիտական դաշտում՝ կինոյի խառն ու բարդ ոլորոտում: Մեզ պատմությունից հասել է տեղեկություն, որ Տիգրան Մեծի հայրենիքը՝ Ք. Ա. 95-55-ը, հայոց պատմության լավագույն էջերից մեկն է եղել: Ո՞րն է «95-55»-ի  ձեր կոնցեպտը: Մենք պատմական իրադարձությունների բերումով սփռված ենք ամբողջ աշխարհում, դա այն իրականությունն է, որի հետ պետք է հաշտվենք այսօր: Ես համարում եմ, որ Սփյուռքը ոչ միայն դժբախտության հետևանք է, ոչ միայն հայրենիքից դուրս կարոտով ապրող միավոր է, այլ նաև Հայաստանի հայության անվտանգության երաշխիքն է ինչ-որ տեղ: Մեր փոքր երկրից ամբողջ աշխարհին հասանելի լինելու երաշխիքն է Սփյուռքը: Հետևաբար, մի եզրույթ կա, կոչվում է՝ ցանցապետություն: Ես կարծում եմ՝ դա իսկապես հարմար է Հայաստանին: Եվ հենց այդ իրավիճակում ենք մենք գտնվում, պարզապես համապատասխան քաղաքականություն է պետք իրականացնել՝ այդ ցանցապետությունն աշխատեցնելու համար: Հատկապես վերջին մեկ տարվա ընթացքում Սփյուռքի հայությունը շատ ավելի կապվեց Հայաստանի հետ և սկսեց մասնակցություն ունենալ: Եվ դրա համար պարտադիր չէ, որ այստեղ ապրես: Ես շատ ուրախ եմ, որ մարդիկ մնում են, չեն գնում: Ես իսկապես տխրում եմ, երբ գնում են ընկերներս, բայց ես չեմ կարծում, որ դրանով կտրուկ նվազում է իրենց՝ այստեղ մասնակցություն ունենալու հնարավորությունը և ցանկությունը: Իհարկե, պետք է գալ ու ճանաչել Հայաստանի վիճակը, նույնկերպ Հայաստանից պետք է մեկնել Սփյուռքի համայնքներ ու ճանաչել իրենց կացությունն ու մտածողությունը և ունենալ Հայաստան-Սփյուռք փոխգործակցություն: Դրա արդյունքում, ինչու չէ, մենք կարող ենք սարեր շրջել, ինչպես Տիգրան Մեծն էր սարեր շրջում: Մենք կարող ենք հսկայական առաջընթաց ունենալ շատ ոլորտներում, օրինակելի լինել: Վերցնենք Իռլանդիայի օրինակը, շատ մեծ չէ Հայաստանից և նմանապես ամբողջ աշխարհում սփռված է, նմանապես իրենց ներքին բնակչությունն ավելի փոքր է, քան Սփյուռքը: Եվ իրենք միշտ հպարտությամբ նշում են Սփյուռքի իրենց ձեռքբերումները: Իրենք միշտ խթանում են այդ փոխգործակցությունը: Շատ իռլանդական ավանդույթներ մտել են ամբողջ աշխարհի սովորույթների մեջ: Նմանապես մենք կարող ենք ներկայանցնել մեր մշակույթն ու ավանդույթները: Դրանք այնքան յուրահատուկ են, որ աշխարհում իսկապես կարող են ընդունվել: Պարզապես մենք պետք է դրանք կարողանանք գնահատել ու մատուցել: Ինչո՞ւ ոչ, ես կարծում եմ, որ մենք հիմա կանգնած ենք մեր «95-55»-ի շեմին և միանշանակ կարող ենք իրականացնել մեր նոր գործիքակազմով Տիգրան Մեծյան քաղաքականությունը: Ի՞նչ խորհուրդ կտաք լսել կամ դիտել այս զրուցը կարդալուց հետո: Մի հղում տվեք: «Լավ էլի» խմբի «Գարուն է եկել» ստեղծագործությունը: Մհերը չի երգում, այլ երիտասարդ Հայաստանն է երգում՝ նոր եկած գարնան մասին: Հարցազրույցների շարքն իրականացվում է «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի աջակցությամբ, ընկերության սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի շրջանակում

Lragir.am,
01-06-2019 15:43