Մենք կկարողանանք ավելի շուտ զարգանալ, եթե փոքր ազգի մենթալիտետի մեջ չմնանք

29-06-2019 17:30

Lragir.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք «մտքի առաջնորդների» հետ: Նախագծի նպատակն է մեդիա տիրույթում զարգացնել «մտքի առաջնորդության» սկզբունքը՝ հարթակ ստեղծելով տարբեր ոլորտների, տարբեր տեսակետների ու հայացքների տեր մարդկանց համար՝ արտահայտվելու նույն հարցերի առանցքի շուրջ: Նախագծի նպատակը խելացի ու տեսլական ունեցող մարդկանց բացահայտումն է ու Հայաստանի տնտեսական զարգացման նոր դիսկուրսների սահմանումը: Շարքը վարում է լրագրող Ռոզա Հովհաննիսյանը: Լուսանկարները՝ Ագապե Գրիգորյանի: Հարցազրույցներն անցկացվում են 256 Hub-ում Մեր զրուցակիցը Լարիսա Հովհաննիսյանն է, ով «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ի հիմնադիրն ու գործադիր տնօրենն է: Ծնվել է Հայաստանում, մանկությունն անցել է Հայաստանում, Ռուսաստանում, այնուհետև ապրել է ԱՄՆ-ում: Արդեն 7 տարի է՝ Լարիսա Հովհաննիսյանը մշտական բնակություն է հաստատել Հայաստանում: Կրթությունն ստացել է ԱՄՆ-ի Վիսկոնսին նահանգում՝ մասնագիտանալով միջազգային բիզնեսում: Լարիսա, հայրենիք, թե մայրենիք, և ինչո՞ւ: Միանշանակ՝ «մայրենիք», որովհետև մենք այն անվանում ենք նաև «Մայր Հայաստան»: Հայաստանը ես ընկալում եմ որպես կին՝ ուժեղ, դիմակայուն կին, որն անցել է շատ բաների միջով, սակայն շարունակում է բացահայտել ինքն իրեն: Որտեղի՞ց  եք սերում  արմատներով, և որքանո՞վ է մարդու համար կարևոր սեփական արմատները ճանաչելը: Ես ծնվել եմ Հայաստանում, մայրս հայ է և ծնունդով Արցախից է, հայրս իռլանդական ծագումով ամերիկացի է՝ Վիսկոնսին նահանգից: Մարդու գենետիկան և արյունը, իմ կարծիքով, կարևոր դեր են խաղում նրա կյանքում: Ճիշտ է, դրանք այն ամենը չեն, որ հատկորոշում են մարդուն, որովհետև իրականում մեր կյանքի փորձը ևս ձևավորում է մեր ինքնությունը, սակայն ես ինձ միշտ շատ հայ եմ զգացել, բայց նաև զգացել եմ շատ իռլանդացի: Այնպես որ, կարծում եմ, պատահական չէ, որ ես նորից հայտնվեցի Հայաստանում: Մորական կողմից պապս՝ Լեոնիդ Հուրունցը, արցախցի հայտնի գրող էր, իսկ տատս՝ մանկավարժության և փիլիսոփայության պրոֆեսոր, և այժմ ես ևս, մեծ առումով, գործում եմ կրթության ոլորտում: Հորական կողմիս մոտ ոչ մի ընդհանրություն չկար նրանց հետ՝ մասնագիտական դաշտում, և թերևս, հենց մորական կողմս է այն գլխավոր պատճառը, թե ինչու ես կրկին վերադարձա Հայաստան: Կներկայացնե՞ք ինչպես է անցել ձեր մանկությունը, պատանեկությունը, երիտասարդությունը: Ես ծնվել եմ Հայաստանում, մեծամասամբ իմ մանկությունն անցել է Ռուսաստանում՝ Մոսկվայում: Ամեն ամառ գալիս էինք Հայաստան՝ տատիկիս մոտ: Դպրոցն ավարտելուց հետո ես տեղափոխվեցի ԱՄՆ, որտեղ համալսարան ընդունվեցի: Բայց դարձյալ շարունակում էի գրեթե ամեն տարի գալ Հայաստան, կարելի է ասել՝ իմ արձակուրդներն այստեղ եմ անցկացրել: Չեմ կարող ասել, թե անհոգ մանկություն եմ ունեցել, եթե հաշվի առնենք այն, որ Ռուսաստանում եմ մեծացել: Հատկապես այն ժամանակ՝ 1990-ական թվականներին, այնտեղ հայերի հանդեպ մեծ ռասիզմ կար: Դա հիմա էլ կա, ուղղակի ավելի շատ չի արտահայտվում, քան այն ժամանակ էր: Ես Մոսկվայում ինձ չէի զգում որպես այդ երկրի քաղաքացի: Ես համարում էի, որ այնտեղ հյուր եմ, և ինձ այնտեղ շատ չէին սպասում որպես հյուր: Այդ պատճառով ես այնտեղ չէի հարմարվում, և ամեն անգամ, երբ մենք Երևան էինք գալիս, ես հասկանում էի, որ սա այն երկիրն է, որտեղ ինձ սպասում էին, սիրում էին: Ռուսաստանում ես զգում էի, որ նման չեմ ուրիշ մարդկանց, իսկ Հայաստանում, թեկուզ երեխա էի, բայց զգում էի, որ մարդիկ նման են ինձ: Ռուսաստանում ես գրեթե այլ տեղ չէի գնում՝ դպրոցից տուն, տնից դպրոց: Իսկ Երևանում մայրս ասում էր՝ ինչ ուզում ես արա, ուր ուզում ես գնա, շատ ապահով էր: Եվ դա շատ է ազդել Հայաստանի վերաբերյալ իմ մտածողության վրա: Ես հասկացա, որ սա է իմ տունը: Ինչ վերաբերում է երիտասարդությանս, ես ԱՄՆ-ում համալսարանն ավարտեցի, պատրաստվում էի գնալ աշխատելու, սակայն ինչ-որ պահի մոտս խուճապ սկսվեց, երբ գիտակցեցի, որ կարող եմ ամբողջ կյանքս նվիրել ինչ-որ գրասենյակում աշխատելուն: Ես հասկանում էի, որ ինձ պետք է ավելին, քան պարզապես լավ աշխատանք, և ես սկսեցի փնտրել այլ տարբերակներ, որոնք ինձ կտանեին դեպի իմ նպատակները, որոնց ուղղությամբ ես աշխատում էի: Եվ գտա ծրագիր՝ «Teach For America» («Դասավանդի՛ր, Ամերիկա»), որը ամեն տարի փնտրում ու հավաքագրում էր լավագույն ուսանողներին, որոնք նոր էին ավարտել բուհը և երկու տարվա պայմանագրով ուղարկում էր աշխատելու տարբեր դժվար դպրոցներում՝ որպես հասարակ ուսուցիչ: Դա դիտարկվում էր ոչ միայն որպես լավություն, որ մեկը կարող է նվիրվել երկրին, այլ դա ծրագիր էր, որը քեզ պատրաստում էր ապագայի համար: Եվ ես կարծեցի, որ դա լավ ներդրում կլիներ ինձ համար՝ իմ նպատակների իրագործման համար: Հենց այդ որոնումներս ինձ բերեցին դեպի այս ծրագիր, և ես երկու տարով դարձա մասնակից: Երբ արդեն ավարտում էի, սկսեցի ավելի հաճախ մտածել իմ սեփական գործի մասին, քանի որ «Դասավանդի՛ր, Ամերիկա»-ում անցկացրած երկու տարին շատ էին փոխել ինձ ու կյանքիս առաջնահերթությունները: Այդպես ծնվեց «Teach For Armenia»` «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ը, որը ես 7 տարի առաջ հիմնեցի: Ո՞րն է ձեր կյանքի կարևոր դասը, որը քաղել եք: Նախ կարևոր դասն այն է, որ պետք է աշխատել ու շատ աշխատել: Ես չեմ հավատում, որ ինչ-որ մեկը ծնվում է, և բախտը նրան ժպտում է կամ չի ժպտում: Ես կարծում եմ, որ ամեն ինչի պետք է հասնել հենց աշխատանքով: Եվ եթե դու աշխատում ես, սիրում ես քո աշխատանքը և ճիշտ բաների համար ես այդ ամենն անում, օրինակ, այն բանի համար, որ քո երկիրը բարեփոխես, քո ընտանիքի համար մի լավ բան անես, ես կարծում եմ, որ բախտը հետո քեզ համար սկսում է բացվել: Բայց եթե դու այդ ճանապարհի վրա չես, ոչ մի բան էլ չի ստացվի: Ինձ համար աշխատել ու շատ աշխատելը ամենակարևոր սկզբունքն է: Եվ իմ հայրը ինձ միշտ ասում էր՝ նույնիսկ այն օրերին, երբ դու շատ հոգնած ես, չես պատկերացնում ոնց կարող ես աշխատել, ավելի լավ է դու կիսով չափ լինես այդտեղ, բայց լինես: Եվ ես կասեի, որ դա ինձ համար եղել է շատ մեծ դաս ու խթան, որ կիսատ գործ չթողնեմ: Չի եղել դեպք, որ ես նպատակ դնեմ ու չհասնեմ: Լինում է, որ դա իմ նյարդերի հաշվին է լինում, բայց նոր գաղափար ստեղծելու ու իրագործելու ճանապարհին հեշտ բան չկա: Եվ վերջերս ամենակարևոր դասերից մեկն այն է, որ պետք չէ ամեն ինչ սրտին շատ մոտ ընդունել: Մարդկանց հետ շատ դժվար է աշխատել, ամեն մարդու մեջ կա և լավը, և վատը, բնավորությունները տարբեր են: Նախկինում, երբ ես նոր էի սկսել աշխատել այստեղ, անընդհատ սիրտս ցավում էր, իսկ վերջերս ես ուղղակի սովորել եմ դա բնական գործընթաց համարել, ամեն ինչ շատ մոտ չընդունել: Եթե խոսենք կրթության խնդիրներից Հայաստանում և արտերկրում, որո՞նք են տարբերությունները, ի՞նչ խնդիրներ ունի մեր կրթական համակարգը: Չեմ ուզում հիմա շատ մանրուքների մեջ մտնել: Ինձ թվում է ամենամեծ տարաբերությունն այն է, որ Հայաստանում ոչ դպրոցական, ոչ բուհական կրթության համակարգում երեխաների մեջ չեն արթանացնում մտածելու հոգեբանությունը: Ինձ թվում է՝ մեր երկրի զարգացման համար հենց դա է պետք: Ես հիմա մեր երիտասարդների հետ եմ աշխատում, մենք շատ խելացի երիտասարդներ ունենք՝ շատ մեծ պոտենցիալով: Համալսարանից դուրս են գալիս, և կրթական մակարդակը բավական ցածր է: Այստեղ երկու խնդիր կա՝ մեկը ակադեմիական գիտելիքների խնդիրն է, որը ես կարծում եմ, որ ավելի փոքր խնդիր է, մյուսը՝ հմտությունների խնդիրը, որը մեր կրթական համակարգը ոչ միայն չի զարգացնում, այլ հակառակը՝ երեխայի մեջ խեղդում է: Ասում է՝ դու չպետք է խոսես, եթե մեծը կանգնած է, դու կարծիք չպետք է ունենաս: Եվ դա մեր ամենամեծ խնդիրն է: ԱՄՆ-ում, Ֆինլանդիայում, Մեծ Բրիտանիայում մանկուց քեզ սովորեցնում են ոնց խոսես մարդկանց հետ, թիմակիցների հետ ոնց աշխատես, ինչպես պետք է ներկայացնես քո գործը, որ մարդիկ քեզանով հետաքրքրվեն: Դա դպրոցից է սկսվում, իսկ համալսարանում ավելի է զարգանում: Մեր դասախոսներն ավելի քիչ էին խոսում ԱՄՆ-ում, մենք էինք ավելի շատ խոսում: Ես կարծում եմ, որ Հայաստանում պակասում է քննադատական մտածողությունը, մեր աշակերտներին քիչ ենք տալիս «ինչո՞ւ» հարցերը, որոնք հենց կարող են նրանց ավելի շատ վերլուծելու հնարավորություն տան: Մինչև դա չփոխվի, ես կարծում եմ՝ մենք չենք կարող դառնալ այն երկիրը, որն ուզում ենք: Եթե անդրադառնանք հայ հասարակությանը՝ որպես հավաքական միավոր, ինչպե՞ս կբնութագրեք այն: Սկսեմ դրականից: Նախ, Հայաստանում մնացել է այն, ինչը շատ երկրներում չեմ տեսել: Հայաստանը աշխարհի ամենաապահով երկրների ցանկում է, որտեղ հանցագործությունների ցուցանիշը բավականին ցածր է: Ես կուզեի, որ իմ երեխաներն այստեղ մեծանային, որովհետև որպես ծնող՝ ինձ լավ կզգայի: Այդ մթնոլորտը, ջերմությունը, հյուրընկալությունը այստեղ կա, մենք պետք է փորձենք դա պահպանել ու զարգացնել: Իմ մանկության տարիների համեմատ, իհարկե, շատ բաներ փոխվել են, բակի խաղերն այլևս չկան: Երբ ես փոքր էի, Երևանում 12 ժամ բակում խաղում էինք, հիմա տեխնոլոգիաներն իրենց գործն անում են, բայց դա միայն Հայաստանի խնդիրը չէ: Երևի ամենամեծ խնդիրներից մեկն այն է, որ մենք դեռ մտածում ենք, որ այն խնդրիրները, որոնք ունենք, դրանք միայն Հայաստանին են բնորոշ: Ես հաճախ եմ ասում՝ եկեք տեսնենք այս խնդիրը աշխարհում ո՞նց են լուծում: Բայց Հայաստանում այդ մտածողությունը կա, որ՝ չէ, մենք տարբեր ենք, մեր նման՝ ոչ լավ, ոչ վատ իմաստով չկա աշխարհում: Ինձ թվում է, որ դա փոքր ազգի բարդույթ է, երբ դու մտածում ես, որ քո նմանը չկա: Բայց մենք կկարողանանք ավելի շուտ զարգանալ, եթե մենք այս փոքր ազգի մենթալիտետի մեջ չմնանք ու դուրս նայենք, մտածենք, ոնց կարող ենք արագացնել մեր զարգացումը: Ես զարմանում եմ, որ անգամ մեր երիտասարդ սերնդի մեջ կա այն մտածողությունը, որ մարդիկ անընդհատ սպասում են ինչ-որ մեկին, ով իրենց պետք է փրկի: Նախ, եթե ուզում ես Խորհրդային միության կարգերի մեջ մտնել, դա կարող է գործել: Բայց չէ՞ որ դա անցյալում է, և մենք չպետք է հիշենք այդ մասին, այլ առաջ շարժվենք: Եթե ուզում ենք զարգանալ, պետք է վերցնես ինչ-որ դեր՝ մեծ կամ փոքր: Դա կարող է լինել օրինակ այն, որ եթե դու մաքրում ես քո դռան դիմացը, հարևանինն էլ մաքրես: Պատասխանատվություն կարող ես վերցնել սկսած դրանից, մինչև այն, որ ինչ-որ գործ բացես ու աշխատես: Ես մեր ծրագրի փորձով կարող եմ ասել: Երբ շփվում եմ երիտասարդների հետ, ասում են՝ մենք նախկին իշխանության օրոք մտածում էինք, որ երևի մեզ վրա ինչ-որ բան պետք է վերցնենք, որովհետև 30 տարի անցել էր, և վատ էր մեր վիճակը: Ասում են՝ մենք հասկացանք, որ «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ի ծրագրի նման ծրագրեր պետք է անենք, որ մեզ վրա վերցնենք երկրի փոփոխման բեռը: Բայց հիմա, քանի որ ունենք նոր վարչապետ, նոր իշխանություն, ասում են՝ ես ի՞նչ անեմ, թող իրենք անեն: Դա սխալ է, արդար չէ մեր նոր իշխանությունների հանդեպ, ովքեր ասում են, որ պետք է աշխատել միասին: Եվ ճիշտ են ասում, մեկ մարդը, նույնիսկ վարչապետը, չի կարող բոլորի փոխարեն աշխատել: Ամեն տեղից պետք է այդ փոփոխությունը գա, ոչ թե միայն վերևից: Ցավոք, այդ մտածողությունը դեռ մնացել է մեր հոգեբանության մեջ, և ես համոզված եմ, որ դա գալիս է մեր ուսուցիչներից, մեր ծնողներից, շրջապատից: Ասում են՝ ահա, Նիկոլ Փաշինյանը եկել է, ամեն ինչ կանի: Դա շատ սխալ մտածելակերպ է: Ստացվում է, որ մենք կրկին մեր նույն սխալներն ենք կրկնում և արժեզրկում ենք մեր սեփական մասնակցությունը ինչ-որ հարցում: Սովորաբար առողջացման համար լավ ախտորոշում է անհրաժեշտ, ըստ ձեզ՝ ո՞րն է մեր «դիագնոզը»: Ինձ թվում է՝ մեր մտածելակերպով մենք անցյալում ենք մնացել: Դա փոքր, հին ազգերի խնդիրն է՝ իր լավ ու վատ կողմերով: Օրինակ՝ անընդհատ ասում ենք՝ Հայաստանը եղել է առաջին քրիստոնյա երկիրը: Բայց մենք մեր երկրի հաջողության պատմությունները պետք է արթանցնենք, ոչ թե անընդհատ հիմնվենք անցյալի վրա: Մենք շատ հպարտ ենք, որ դա մեր պատմության մի մասն է, բայց հաջորդ հարյուր տարիների հաջողության պատմությունները որո՞նք են լինելու: Մենք դեռ չենք կարողացել նայել դեպի ապագա, ասել՝ 20 տարի հետո ի՞նչ ենք անելու, ո՞վ ենք լինելու: Միշտ անցյալից ենք խոսում և ցավի մասին ենք խոսում: Բայց մենք պետք է տարբեր ուղղություններով նայենք, հիշենք անցյալը, բայց նաև առաջ նայենք: Ես կրթության ոլորտում եմ աշխատում, մենք չենք կարողանալու ճիշտ բարեփոխումներ իրականացնել ցանկացած ոլորտում, եթե մեզ այդ հարցը չտանք՝ որպես երկիր: Եվ անպայման չէ 100 տարվա կտրվածքով նայենք, 10-20 տարի հետո ո՞վ ենք մենք լինելու: Եթե մենք համաձայն ենք, որ այն, ինչ այսօր կատարվում է, այն հմտությունները, որ ունենք, դա մեզ դուր է գալիս, լավ, ուրեմն կարող ենք շարունակել անել այն, ինչ անում ենք հիմա: Բայց եթե ուզում ենք արմատական փոփոխություններ, ուզում ենք դառնալ զարգացած երկրների պես, մենք պետք է այդ հարցը մեզ տանք: Որո՞նք են Հայաստանի առաջ ծառացած խնդիրները, ի՞նչ պետք է անել դրանց լուծման համար և ինչպե՞ս անել: Ինձ թվում է՝ երբ չկան այդ պատասխանները, շատ դժվար է հասկանալ՝ այն քայլերը, որոնք դու անում ես հիմա, դրանք 20 տարի հետո քեզ կտանե՞ն ինչ-որ կետի: Էլի եմ ասում՝ մենք պետք է հստակ պլանավորենք՝ ինչ ենք մենք ուզում: Եվ պետք է հասկանանք, որ դա ազգի ուղին պետք լինի, ոչ թե ինչ-որ իշխանության: Իշխանությունները, մենք բոլորս պետք է կատարողներ լինենք, բայց ընդհանուր պետք է որոշենք, թե ուր ենք ուզում գնալ որպես երկիր: Մենք շատ փոքր ենք, կարող ենք դա անել, ազգովի կարող ենք հասկանալ, թե ինչ ենք ուզում, որը կլինի իրականություն 20 տարի հետո: Բայց իշխանությունը մեծ դեր է ունենում այդ դիսկուրսը ձևավորելու համար: Եվ ինձ թվում է՝ իրենցից պետք է գա ճանապարհը դեպի մեծ նպատակներ: Եթե դիտարկենք դա մեկ կազմակերպության օրինակի վրա, ապա կարող ենք ասել, որ նույնը անում ենք նաև մենք, մեր թիմի համար շատ կարևոր է իմանալ, թե ինչ ենք մենք ուզում 2, 10 կամ 20 տարի հետո: Ես մեկ օրինակ բերեմ՝ այսօր մեր կթրության ու գիտության ոլորտի ֆինանսավորումը ՀՆԱ-ի 1.7 տոկոսն է կազմում: Իսկ աշխարհում կա փաստ, որ եթե երկիրը 3 տոկոսից պակաս է ծախսում կրթության վրա, այդ համակարգը գնում է կոլապսի: Ես հասկանում եմ, որ մենք խնդիր ունենք, բյուջեի դեֆիցիտ ունենք և այլն, բայց կան ուղիներ այս հարցերը լուծելու համար: Մենք հիմա պատմական ժամանակներում ենք ապրում, հնարավորություն ունենք արմատական փոփոխություններ անել տարբեր ոլորտներում: Մենք շատ լավ ներուժ ունենք, եթե ավելի շատ աշխարհի փորձը ուսումնասիրենք, ավելի շատ սովորենք, ավելի մեծ արդյունքի կհասնենք: Մենք նախկինում այդ հնարավորությունը չենք ունեցել, հիմա ունենք: Եվ ես մեծ հույսեր ունեմ, որ մեր նոր իշխանությունը դա տեսնում ու հասկանում է: Անհատնե՞ր, թե ինստիտուտներ, որը զարգացնել: Ես կարծում եմ՝ հիմա մեզ պետք է անհատների նոր սերունդ, որոնք իրենց վրա կվերցնեն մեր երկրի կառուցման գործը տարբեր ոլորտներում: Եվ չպետք է սպասեն, որ ինչ-որ մեկը կգա ու իրենց փոխարեն կանի: Մեզ պետք են այդ խենթ մարդիկ, ովքեր ոչնչից ինչ-որ բաներ կստեղծեն: Ո՞րն է մեր պարտավորությունը հաջորդ սերնդի առաջ: Վերցնենք այդ բեռը մեզ վրա, ամեն ինչ անենք, որ իրենք ստիպված չլինեն դժվար որոշում կայացնել՝ մնան երկրում, թե գնան, որովհետև իրենց երեխաները սոված են: Հիմա այն ժամանակահատվածն է, որ մարդիկ, ովքեր կարող են ոչ մի բանից ստեղծել ինչ-որ բան, իրենք գան ու կառուցեն: Երբ որ կառուցված լինի, մենք մարդկանց հետ կհրավիրենք երկիր: Կարող է 10 տարի հետո այդքան մեծ թվով կառուցողներ մեզ պետք չլինեն, կարող են շատ պետք լինել մասնագետներ: Բայց հիմա մեզ պետք են այդ կառուցողները: Իմ գծով՝ մենք եկող սերնդի համար պետք է ամեն ինչ անենք, ես խոսում եմ զուտ մարդկային ռեսուրսի մասին, որ կարողանանք զուտ փոփոխություններ բերել այդ մարդկային ռեսուրսի զարգացման մեջ: Մենք աշխատում ենք վեց մարզերում ու Արցախում՝ 82, շուտով արդեն 100 դպրոցում: Եվ բոլոր տեղերում ես տեսնում եմ նույն բանը, եթե նույնիսկ ամենակարիքավոր դպրոց մտցնում ես լավ ուսուցիչ, նույնիսկ մեկ հոգի, այդ երեխայի կյանքը ինչ-որ չափով փոխվում է: Մեր նպատակն այն չէ, որ լինենք բոլոր դպրոցներում, մեր նպատակն այն է, որ հենց այդ կառուցողների սերունդն ստեղծենք, որոնք իրենք իրենց հմտություններով կմտնեն համակարգ և կսկսեն փոփոխություններ գյուղերի ու մարզերի մակարդակով, հետո նաև՝ երկրի: Ես իմ կողմից կարող եմ ասել, որ մենք պետք է հենց ներդրում անենք մարդկային ռեսուրսի փոփոխության զարգացման մեջ: Մյուս բաներն արդեն ժամանակի ընթացքում կլինեն՝ դպրոցի գեղեցիկ շենք և այլն: Թերևս կիսով չափ այս հարցի պատասխանը տվեցիք՝ ի՞նչ եք անում դուք ամեն օր Հայաստանն ավելի լավը դարձնելու համար: Աշխատում եմ «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ում: Մեր թիմն էլ է դա զգում, բավական դժվար ճանապարհ է, բայց երբ դու ամեն օր զարթնում ես ու հասկանում, որ դա անում ես երեխաների համար և դա ամեն օր իսկապես ազդում է երեխաների կյանքի վրա, դա ինձ համար շատ կարևոր է: Նաև հիմա աշխատում եմ շատ մարդկանց հետ, ովքեր «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ի մոդելով շատ հետաքրքրված են, տեսնում են շատ մեծ պոտենցիալ հենց մարդկանց մեջ ներդրումներ անելու գործում: Մենք ստեղծում ենք օրինակ նման ծրագիր առողջապահության համակարգում, որը կոչվում է «Health for Armenia»: Ես կարծում եմ՝ մենք պետք է սկսենք, և շատ ուրախ եմ, որ 7 տարի առաջ սկսեցի այս գործը: Մեզ պատմությունից հասել է տեղեկություն, որ Տիգրան Մեծի հայրենիքը՝ Ք. Ա. 95-55-ը, հայոց պատմության լավագույն էջերից մեկն է եղել: Ո՞րն է «95-55»-ի  ձեր կոնցեպտը: Նախ, կրության մեջ մեծ ներդրումներ անել և որպես պետություն որոշել, որ պետական բյուջեից կրթության ոլորտում ծախս անելը ծախս չէ, դա հենց ներդրում է: Նույնը ես կասեի առողջապահության ոլորտի մասին: Եթե դու քո քաղաքացիների համար ապահովես լավ կրթություն և առողջապահություն, իրենք չեն գնալու, արտագաղթի տոկոսը կիջնի հաստատ: Ծնողները որոշում են դուրս գալ երկրից երեք պատճառներով՝ նախ որովհետև աշխատանք չկա, երկրորդ, եթե իրենց երեխաների համար չեն կարողանում ապահովել լավ կրթություն ու առողջապահություն: Իսկ զբաղվածության հարցի լուծման համար պետք է վերանայել հարկային համակարգը, որպեսզի մարդիկ կարողանան թեկուզ փոքր բիզնես հիմնել, աշխատել: Էլի եմ ասում՝ ստեղծելու ժամանակ է եկել, գյուղում բացել ինչ-որ միկրո ֆերմա, մարզում բացել փոքր սրճարան: Եթե մենք կարողանանք վերոնշյալ երեք ուղղություններով խնդիրները լուծել, մարդիկ չեն արտագաղթի երկրից: Ի՞նչ պետք է լսեն կամ դիտեն մարդիկ այս զրույցը կարդալուց հետո, մի հղում տվեք: Ավելի լավ հասկանալու համար, թե որտեղից է սկիզբ առել «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ը, մեր ընթերցողներին խորհուրդ կտայի լսել «Դասավանդի՛ր, Ամերիկա»-ի հիմնադիր, «Կրթություն բոլորի համար» ցանցի ղեկավար և համահիմնադիր, «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ Ուենդի Քոփի այս փոդքասթը. https://www.npr.org/2017/11/29/556177643/teach-for-america-wendy-kopp Հարցազրույցների շարքն իրականացվում է «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի աջակցությամբ, ընկերության սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի շրջանակում

Lragir.am,
29-06-2019 17:30