Պետք է հակասահմանադրական ճանաչվեր հենց Սահմանադրական նորմը, ոչ թե 35-րդ հոդվածը

Մեր զրուցակիցն է նախկին դատավոր Պարգև Օհանյանը Պարոն Օհանյան, հրապարակվել է ՍԴ որոշումը: Տեսակետ կա, որ այդ որոշումն ական է «մարտի 1»-ի գործի համար: Համամի՞տ եք: Ես Քոչարյանի բողոքի տեքստին ծանոթ չեմ: Ես այն ժամանակ զարմանում էի, թե ինչ հիմքով է ՍԴ-ն ընդունել այդ բողոքը, հետո այս որոշումը որ կարդացի, հասկացա, որ ընդամենը կալանքի համար է այս կռիվը: Իհարկե, ձեռքի հետ էլ ուզում են լուծել այլ հարցեր: Այսինքն կալանքը ասոցացվում է պատժի հետ: Օրենքն ասում է՝ խափանման միջոցը երբեք չպետք է պարունակի պատժի տարրեր: Այսինքն, երբ մարդուն կալանավորում են, հասարակությունը համարում է, որ սա արդեն պատիժ է, և հակառակը, երբ մարդուն կալանքից ազատում են, հասարակությունը համարում է, որ նա պատժից ազատվեց, ինչը երկու դեպքում էլ ճիշտ չէ: Հիմա Քոչարյանն ու իր պաշտպանները դիմեցին, դատական բոլոր ատյանները սպառեցին և հաջողացրին, որ ՍԴ-ն վարույթ ընդունի դիմումը: Ասում եմ հաջողացրին, որովհետև խիստ վիճելի է՝ ՍԴ-ն պետք է վարույթ ընդուներ իրենց դիմումը, թե ոչ: Ես չեմ պատկերացնում, որ դատական ատյաններում վիճահարույց 35-րդ հոդվածը կիրառվել է Քոչարյանի նկատմամբ: Որովհետև եթե չի կիրառվել, ապա նրա սահմանադրականության հարցը վիճարկելու հիմք չկար: Ինչևէ, նրանք հաջողացրել են, որ ՍԴ-ն վարույթ ընդունի և իր որոշմամբ, ըստ իրենց, ստեղծել է հիմք կալանքի հարցով դիմել Եվրոպական դատարան: Այսինքն, իմ կարծիքով, այս պահին, այնտեղ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ դատարանին անելու բան չկա, որովհետև այդ որոշումը հետագա կատարման ենթակա չէ: Եթե խոսում են այդ որոշման հիման վրա կալանքից ազատելու մասին, ապա ելնում են այն  կանխավարկածից, որ պետությունը, ի դեմս վարույթ իրականացնող մարմնի, այս դեպքում դատարանի, պետք է ունենա այն մտավախությունը, որ այս հիմքերի պարագայում, որը շարադրել է ՍԴ-ն, պետք է փոխել Քոչարյանի խափանման միջոցը և փաստորեն, դե ֆակտո, արդարացման հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնել: Հակառակ դեպքում կա վտանգ, որ Եվրոպական դատարանը այն պատճառաբանությամբ, որը բերել է ՍԴ-ն՝ վկայակոչելով օրենքի բացը, նախկին տարբեր որոշումների նախադեպերը, կարող է հօգուտ իրենց որոշում կայացնել: Հնչում է նաև տեսակետ, որ ՍԴ-ն արձանագրել է, որ օրենսդիրը պարտավոր է սահմանել հստակ կանոնակարգումներ, այսինքն՝ հուշել է օրենսդիրին ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքում համապատասխան լրացում կատարել՝ սահմանելով հստակ կանոնակարգումներ Սահմանադրության մեջ անձեռնմխելիությամբ օժտված պաշտոնատար անձանց գործառութային անձեռնմխելիության առումով: Ինչպե՞ս եք մեկնաբանում այն: Այստեղ օրենքը խաղացնելու երևույթ կա, որովհետև, թեև ձևական առումով այս ասվածները տրամաբանական են և ինչ-որ տեղ ճիշտ են, բայց ընդհանուր առմամբ ճիշտ չեն, որովհետև այն, ինչ ասում է ՍԴ-ն, դրանք բոլորը կան, չկա միայն նախագահի համար: Նրանք բուկետ են դարձրել, իբր սա միայն նախագահին չի վերաբերում: Իրականում այն մարդիկ, որոնք ունեն անձեռնմխելիության կարգավիճակ, նրանց վերաբերյալ ընթացակարգերը, գործիքակազմերը գոյություն ունեն: Մասնավորապես, պատգամավորների դեպքում ԱԺ-ն է համաձայնություն տալիս, որ նրանք քրեական հետապնդման ենթարկվեն, դատավորների դեպքում՝ ԲԴԽ-ն, Մարդու իրավունքների պաշտպանի դեպքում՝ կրկին ԱԺ-ն: Նախագահի պահը բաց է, այսինքն խոսքը ոչ թե քրեական վարույթը բացառող հանգամանքների մասին է, այլ քրեական հետապնդման հարուցումը բացառող հանգամանքների մասին: Եթե չկա մարմին նախագահի դեպքում, որը կտա համաձայնություն քրեական հետապնդման, ստացվում է, որ այդ բացը ոչ թե քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում է, այլ հենց Սահմանադրության մեջ է՝ նախագահի անձեռնմխելիությանը վերաբերող 140-րդ հոդվածում: Այսինքն հենց սահմանադրական նորմն է թերի: Ստացվում է, որ պետք է հակասահմանադրական ճանաչվեր հենց Սահմանադրական նորմը, ոչ թե քրեադատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածը: ՍԴ-ն ասում է, որ չկա մարմին և ոչ ոք չի կարող գնահատել՝ նախագահն անձեռնմխելի է, թե ոչ: Այդպես չէ, բոլոր դեպքերում դատարանը պետք է գնահատի, որովհետև այստեղ խոսքը ոչ թե գործառութային անձեռնմխելիության մասին է, այլ անձի անձեռնմխելիության, որի մասին ՍԴ-ն հանգել է հետևության, որ նախագահն օժտված չէ նման անձեռնմխելիությամբ: Այսինքն նախ վարույթ իրականացնող մարմինը, ապա նաև դատարանը պետք է գնահատեն, թե նրա գործողությունները բխել են իր կարգավիճակից, թե ոչ,  ըստ այդմ որոշեն՝ անձեռնմխելիությունից պետք է օգտվի, թե ոչ: Եթե անգամ ընդունենք ՍԴ-ի հետևությունը, ապա քրեադատավարական օրենսգիրքը այդտեղ մեղք չունի: Քոչարյանի փաստաբաններն ասուլիս են տալիս ու հայտարարում, որ եթե օրենքի գերակայություն լիներ, հենց այսօր պետք է լիներ դատական նիստ և վերացվեր Քոչարյանի կալանքը: Ինչպե՞ս եք մեկնաբանում փաստաբանների հայտարարությունները: Փաստաբանների  գործունեությունն ընդունում եմ նորմալ, իրեն օրենքով չարգելված ամեն հնարավոր ու անհնար բան անում են՝ ի պատիվ կայացող կամ կայացած փաստաբանական ինստիտուտի: Մենք պետք է հիմա մտածենք, որ փաստաբանական այս հզոր ինստիտուտի դիմաց չունենք, կամ բավարար չափով չունենք դատավորների  ինստիտուտը: Ամենակարևորը՝ մենք չունենք արդար մրցակցային դատարաններ, որոնք կաշկանդված չլինեն ոչ մի քաղաքական կամ այլ ճնշումներով և իսկապես արդարադատություն իրականացնեն: Ինչ վերաբերում է ՍԴ-ում ճգնաժամի մասին տեսակետներին, իհարկե, ոչ մի ճգնաժամ ցանկալի չէ: ՍԴ-ի լեգիտիմությունն է կասկածի տակ, մարդիկ ՍԴ-ին նայում են որպես դե ֆակտո ոչ լեգիտիմ կառույց: Կալանքի հետ կապված մենք ճիշտ չենք, մենք կալանավորումը կիրառում ենք որպես պատիժ, որը օրենքը արգելում է: Մենք մարդուն կալանավորում ենք որպես պատիժ, տարիներ շարունակ մինչդատական վարույթ ենք իրականացնում, որը օրենքի խախտում է, մարդու իրավունքների խախտում է: Պետք է մտածել, թե ինչ օրենսդրական բարեփոխումներով, նոր խափանման միջոցների կիրառումով մարդկանց չկալանավորենք: Ես միշտ ասել եմ, որ չի կարելի ամիսներով նախաքննություն իրականացնել, պետք է գործը շուտ մտնի դատարան և դատավճիռ կայացվի:

ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՊԱՊՅԱՆ, Հարցազրուցավար
09-09-2019 11:25