Երբ մարդիկ կփոխեն իրենց մոտեցումը, կուզենան աշխատել, քարը քարին դնել, այդ ժամանակ մենք գլոբալ փոփոխություն կտեսնենք

17-11-2019 23:06

Lragir.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք «մտքի առաջնորդների» հետ: Նախագծի նպատակն է մեդիա տիրույթում զարգացնել «մտքի առաջնորդության» սկզբունքը՝ հարթակ ստեղծելով տարբեր ոլորտների, տարբեր տեսակետների ու հայացքների տեր մարդկանց համար՝ արտահայտվելու նույն հարցերի առանցքի շուրջ: Նախագծի նպատակը խելացի ու տեսլական ունեցող մարդկանց բացահայտումն է ու Հայաստանի տնտեսական զարգացման նոր դիսկուրսների սահմանումը: Շարքը վարում է լրագրող Ռոզա Հովհաննիսյանը: Լուսանկարները՝ Ագապե Գրիգորյանի: Հարցազրույցներն անցկացվում են Լոֆթում: Մեր զրուցակիցն է արկածային և լեռնային տուրիզմի մասնագետ Գևորգ Գասպարյանը: Գևորգ, նախ հայրենիք, թե մայրենիք, և ինչո՞ւ: Կարծում եմ՝ հայրենիք: Դժվարանում եմ միանգամից  պատասխանել, թե ինչու, որովհետև, երևի թե, դպրոցից մենք գիտենք մայրենի լեզու, բայց հայրենիք ենք ասում: Ամեն ինչ երևի հենց այդտեղից է սկսվել, մեր մեջ սերմանել են հայրենիք: Ես սովորել եմ, որ հայրենիք պետք է լինի: Որտեղի՞ց եք սերում արմատներով և որքանով է կարևոր մարդու համար սեփական արմատները ճանաչելը: Ծնունդով Էջմիածնի շրջանից եմ, իսկ արմատներով հայրական կողմս Խոյից են գաղթել, մայրական կողմս՝ Ալաշկերտից: Ասեմ, որ առաջին հերթին պետք է իմանաս, թե քո արմատները որտեղից են գալիս, որպեսզի նաև ուսումնասիրես, թե որտեղ են եղել քո նախնիները, որտեղից ես սերում ինքդ: Արմատների ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս քո մեջ բացահայտել, թե բնավորության որ գծով որ կողմին ես նման: Մի քանի նախադասությամբ կներկայացնե՞ք՝ ինչպես է անցել ձեր մանկությունը, պատանեկությունը, ինչպես է անցնում երիտասարդությունը: Մանկությունս մեծամասաբ անցել է Էջմիածնում և մեր գյուղում՝ առօրյա խաղերով, ընկերներով շրջապատված, ընտանեկան հավաքներով, մեծ գերդաստանով: Պատանեկությանս մասին կարող եմ ասել հետևյալը՝ ուսանողական տարիներս շատ տիպիկ ուսանողական տարիներ էին, ուսանողական ավտոբուսներից սկսած մինչև դասի ավարտից հետո առանձնակի կարևորության անելիքներով: Բայց հիմնական զարգացման հիմքը դրվել է ուսանողությունից հետո, երբ արդեն հնարավորություն ստեղծվեց ինքնաիրացվել, տարբեր միջոցառումների ընթացքում շփվել տարբեր մարդկանց, կազմակերպությունների, այլ երկրներից եկած մասնագետների հետ: Կարծում եմ՝ հիմնական բուռն շրջանը հենց ուսանողական տարիներից հետո էր: Հիմա, բնականաբար, ամեն ինչ փոխվել է: Եթե նախկինում առաջին հերթին մտածում էի կրթության, ուսման շարունակության մասին, հիմա այլ շրջանակի հարցերի շուրջ եմ մտածում. այն ամենը, ինչ ուսնողական տարիներին սովորել եմ, հիմա պարզապես ինձ օգնում են քայլ անել և առաջ գնալ: Իմ հիմնական մասնագիտությունն անասնաբուժությունն է, որն, ի դեպ, շատ եմ սիրում, և եթե հիմնական մասնագիտությունս չլիներ, դժվար թե հիմա այս գործունեությամբ զբաղվեի, որովհետև դա օգնեց, որ կայացման առաջին քայլերը կատարեի: Անասնաբուժությունն օգնել է անել կայացման առաջին քայլերն ու մտածել այլ հնարավոր գործունեության մասին ևս: Հիմա, բնականաբար, հնարավորությունները, կապեր ստեղծելը շատ ավելի հեշտ է, և եթե կարողանաս այդ ամենն օգտագործել ճիշտ ժամանակին, ճիշտ տեղում, քո բոլոր մտահղացումներն ու աշխատանքը կկարողանաս ճիշտ ուղու վրա դնել ու բարեհաջող ավարտի հասցնել: Կարծում եմ՝ մեր շրջապատում, հասարակության մեջ այն մարդիկ, ովքեր կկարողանան այդ ուղին բռնել, կկարողանան օգտագործել իրենց և շրջապատի հնարավորությունները, ազնիվ կլինեն շրջապատի ու գործընկերների հետ, կկարողանան նաև շատ արդյունավետ ու արագ առաջ տանել իրենց գաղափարները, մեծ հաջողություններ կունենան, ինչը մեր երկրի ու հասարակության հաջողությունը կլինի: Եվ կարծում եմ, որ այն աժիոտաժը, աշխուժությունը, որ հիմա մեր երկրում կա բոլոր ուղղություններով, մեծապես կախված է նաև այն երիտասարդությունից, ովքեր այդ շարժումների մասն են: Շատ ուրախալի է, որ այդ «համայնքում» բոլորն իրար հետ շատ լավ հարաբերություններ ունեն և միմյանց ռեսուրսները կարողանում են օգտագործել ի շահ երկրի զարգացման: Կարծում եմ՝ այս օրինակին պետք է բոլորը հետևեն, որովհետև հիմա ճիշտ ժամանակն է ինչ-որ քայլեր անելու, փոփոխելու ու զարգացնելու: Եվ փաստացի արդեն վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում մենք մեծ փոփոխություններ ենք գրանցում երկրում: Որո՞նք են կյանքի կարևոր դասը կամ դասերը, որոնք սերտել եք: Դժվարանում եմ ասել՝ մեկը չէ, երկուսը չեն: Կյանքի դասերը մանր իրադարձություններն են, որոնք ամբողջանում են և հնարավորություն են տալիս ձևավորել սեփական մտահորիզոնը: Դա մեկ քայլ չէ, մեկ դաս չէ, մեկ նրբություն չէ. սկսած ընկերների հետ առօրյա շփումից ու հաղորդակցվելուց, մինչև լուրջ բիզնես կապեր ու համագործակցություն: Եվ, բնականաբար, յուրաքանչյուր նմանատիպ փորձ իր հետագիծն է թողնում քո կյանքում, և այդ ամենն ամբողջացնելուց հետո, հաջորդ քայլն անելիս դու արդեն ամբողջ փորձառությունը կարողանում ես  օգտագործել: Անշուշտ, եթե նախկինում սխալներ արել ես, այդ ամբողջ փորձի արդյունքում սովորում ես և կարողանում ես հետագայում ավելի արդյունավետ գործել: Քանի որ տուրիզմի ոլորտով եք զբաղվում, խոսենք ոլորտի խնդիրներից: Հայաստանում տուրիզմի զարգացման ի՞նչ նախադրյալներ կան, ընդհանրապես ոլորտը զարգացման ի՞նչ ներուժ ունի, որո՞նք են խոչընդոտները: Եթե նախորդ տարիներին Հայաստանի տուրիզմը սահմանափակվում էր մեծամասամբ նրանով, որ այցերը 90-95 տոկոսով դեպի վանական համալիրներ էին, ապա այսօր մեծ հաջողություն կա․ հիմա զբոսաշրջությունը վանական համալիրներից տեղափոխվել է նաև այլ ճյուղեր՝ սկսած լեռնային ու արկածային տարբեր ուղղություններից: Եվ սա, բնականաբար, դրական միտում է, որը հնարավորություն է տալիս ոչ թե Հայաստանը որպես եկեղեցիների երկիր ճանաչել, այլ մնացած դրական պոտենցիալ ունեցող զբոսաշրջային պրոդուկտները  ճանաչելի դարձնել, ինչը վերջին տարիներին զարգանում է: Սա խոսում է այն մասին, որ մեր երկիրն ունի զբոսաշրջիկներ ներգրավելու մեծ պոտենցիալ, որն, իր հերթին, դրական է ազդում երկրի տնտեսության զարգացման վրա: Ասեմ, որ մեր ներուժը շատ մեծ է, բայց դեռևս տասնյակ ուղղություններ կան, որոնք զարգացման կարիք ունեն: Զբոսաշրջիկների հոսքի ավելացումը հնարավորություն կտա, որպեսզի մնացած պրոդուկտներն էլ զարգանան: Կարծես պետական մակարդակով շեշտը դրվում է հենց համայնքների զարգացման վրա, այսինքն՝ յուրաքանչյուր համայնքի  ներուժն են փորձում վեր հանել տուրիզմի զարգացման տեսանկյունից: Դա նկատո՞ւմ եք: Ասեմ, որ ամբողջ աշխարհում զբոսաշրջիկների 10 տոկոսից ավելին փոխում են իրենց հանգստի ձևը դասական ուղղություններից դեպի ոչ ստանդարտ ուղղություններ: Հայաստանում ևս այս ազդեցությունը զգացվում է: Սա նշանակում է, որ զբոսաշրջիկներ կան, որոնք հետաքրքրված են համայնքային կյանքով, փողոցներով քայլելով, մարդկանց հետ շփվելով, տեսնելով, թե նրանց առօրյան ինչպես է անցնում, այդ կենցաղով մի քանի օր ապրում են: Ներկայում շատ համայնքներում հյուրատնային գործունեությունը մեծ թափով զարգանում է: Երբ մեկ համայնքում ոչ մի ենթակառուցվածք չկա, բայց կան հետաքրքրություններ, և եթե այդ պրոդուկտի շուրջ ձևավորվում է նաև հյուրընկալության ծառայությունը, դա թույլ է տալիս, որպեսզի դրա շուրջ զարգանան նաև տուրիստական մնացած ենթակառուցվածքները և ծառայությունները: Այսինքն՝ եթե զբոսաշրջիկը մտավ համայնք, և մեկ-երկու օր իրեն պետք է զբաղեցնեն այդտեղ, դա նշանակում է, որ և ուղեկցորդներ են անհրաժեշտ, և սնունդ, և տրանսպորտ: Գյուղական սնունդի վաճառքից սկսած ամեն ինչ կարելի է զարգացնել, որովհետև եթե զբոսաշրջիկը մտավ համայնք, դա նշանակում է ինչ-որ գումար պետք է ծախսի, իսկ գումարի շրջանառությունը նշանակում է, որ լրացուցիչ աշխատատեղ է ստեղծվում: Եթե համեմատում ես, որ նախկինում զրո էր, իսկ հիմա, օրինակ, 10 դոլարով կամ եվրոյով ավելացել է գյուղ մտնող գումարը, հենց այս մեկ կետից է սկսվում ամեն ինչ: Մեկ հյուրատունը ստեղծում է նաև մտածելակերպի փոփոխություններ հարևանների մոտ: Մարդիկ մտածում են՝ եթե մեր հարևանը կարողանում է սա անել, ինչո՞ւ ես չեմ անում: Մենք ասում ենք, որ «նախանձն» իր գործն անում է այս ոլորտում: Երբ մեկ գյուղում, որտեղ տուրիստական հոսք չկա, մեկ ծառայություն ստեղծվում է ու սկսում աշխատել, անմիջապես տեսնում ես, որ մոտակա մեկ տարվա ընթացքում այդ ծառայության շուրջ մի քանի նոր բաներ են առաջանում, ինչը նշանակում է, որ մարդիկ զարթնում են: Մեր խնդիրը հիմա մարդկանց արթնացնելն է: Մենք գիտենք, որ ենթակառուցվածքները տարիներ շարունակ անմխիթար վիճակում են: Օրինակ՝ տեղյակ ենք, որ դուք զբոսաշրջային կամուրջների ստեղծման գաղափար եք իրականացնում, ի՞նչ է դա ենթադրում: Եթե խոսենք տուրիզմի ոլորտի խոչընդոտներից, ճանապարհների առկա վճակը մինչև այս տարի մեր գլխավոր խնդիրներից մեկն էր: Պատկերացրեք՝ զբոսաշրջիկը, ով Երևանից Տաթև պետք է հասներ, շատ էր հոգնում ճանապարհին, մեքենաները վնասվում էին: Բնականաբար, այս ամենը մեծ խոչընդոտներ է ստեղծում զբոսաշրջության զարգացման համար: Բայց մեծ ուրախությամբ պետք է նշեմ, որ այս տարվա ընթացքում իրականացված լայնածավալ ասֆալտապատման ու ճանապարհաշինական աշխատանքները մյուս տարի արդեն իրենց շատ մեծ ազդեցությունը կունենան տուրիստական հոսքի վրա: Բացի այդ, պետք է նշեմ նաև, որ մեր երկիրը շատ ակտիվ աշխատում է թռիչքների կարգավորման ու նոր ուղղություններ բացելու ուղղությամբ, դա էական խթան կհանդիսանա հոսքերի համար: Մինչև այսօր մենք ունենք հետադարձ կարծիք զբոսաշրջիներից, որ թռիչքների սահմանափակման պատճառով իրենք շատ երկար են թռչում: Բնականաբար, ինչքան շատ թռիչքներ լինեն դեպի Հայաստան, այնքան շատ մարդ կկարողանա հեշտ գալ այստեղ ու գնալ: Դրա դրական ազդեցությունը մոտ ապագայում տեսնելու ենք տուրիստական հոսքի վրա: Ինչ վերաբերում է զբոսաշրջային կամուրջների՝ լեռնային ենթակառուցվածքների կառուցմանը, ասեմ, որ մեր կողմից իրականացված մի շարք աշխատանքներ, որոնք իրականացվում են Հայ լեռնագնացների միության և մեր անդամների անձնական նվիրատվությունների միջոցով, արդեն արդյունք են տալիս: Մեծ ծավալի աշխատանքներ են կատարվում լեռնային  արահետների, զբոսաշրջային կամուրջների կառուցման ուղղությամբ: Դրանց միջոցով մեծացնում ենք մշակութային ու գեղատեսիլ վայրերի, բնական հուշարձանների հասանելիությունը զբոսաշրջիկների համար: Նման փոքր քայլերով մենք նույնպես այս դաշտում ստեղծում ենք փոփոխություններ, որոնք ամեն տարի իրենց դրական ազդեցությունը կունենան մեր երկրի տուրիստական հոսքի վրա: Եթե անդրադառնանք Հայաստանում կրթության խնդիրներին, որո՞նք են դրանք: Ինչ խոսք, բարդ է ոլորտի հետ առնչություն չունենալով՝ այս կարևոր հարցին անդրադառնալը: Խնդիրները, ցավոք, բազմաշերտ են: Աշխատանքի բերումով մենք շատ ենք գնում մարզեր, տեսնում ենք, որ փոքր գյուղերում երեխաները դպրոց հաճախելու համար տրանսպորտի խնդիր ունեն: Հատկապես ձմռանը շատ դժվար է, երեխաները ոտքով այդ ցրտին մի գյուղից մյուս գյուղ են գնում, որովհետև իրենց գյուղի դպրոցն ավագ դպրոց չէ: Արդյունքում՝ երեխաներն իրենց ամենակարևոր իրավունքներից մեկը՝ կրթության իրավունքը, եթե ոչ լիովին, ապա մեծ դժվարություններով են կարողանում իրացնել: Իսկ եթե խոսում ենք բուհական համակարգում առկա խնդիրների մասին, ապա կարող եմ ասել, որ իմ ուսանողական տարիներին մենք սովորում էինք սովետական ժամանակներից մնացած մեթոդաբանությամբ, այնինչ միջազգային փորձը մի քանի տասնյակ տարի առաջ էր: Կային առարկաներ, որոնք սովորելը մեզ համար առաջնային չէր, իսկ այն առարկաները, որոնք արդիական էին ու անհրաժեշտ, չէինք սովորում, որովհետև համապատասխան մասնագետ չկար: Ինչ խոսք, առաջընթացը մեծ, նկատելի և գնահատելի է, բայց կարծում եմ՝ այս խնդիրն ինչ-որ չափով որոշ մասնագիտությունների մասով դեռևս կա: Կարծում եմ՝  կրթական համակարգը պետք է բարեփոխվի ավելի ժամանակակից մոտեցմամբ կրթություն տալու ուղղությամբ: Բնականաբար, նոր ժամանակին համընթաց նոր մասնագիտական ուղղություններ ու մասնագետներ են անհրաժեշտ, եղած մասնագետները պետք է վերապատրաստվեն, որպեսզի կարողանան ժամանակակից լուծումներով դասավանդել: Եթե անդրադառնանք հայ հասարակությանը՝ որպես հավաքական միավոր, ինչպե՞ս կբնութագրեք այն: Մենք շատ ծայրահեղ տարբեր ենք, բողոքում ենք լույսից, ջրից, քամուց, օդից, մեր փողոցի աղբից, բայց ինքներս ոչինչ չենք անում՝ այդ ամենը լուծելու համար: Մեծամասնամբ հեռավոր համայնքներում, որտեղ ենթակառուցվածքների խնդիր կա, իրենք ամեն ինչից բողոքում են, բայց  եթե իրենց կանչում ես ինչ-որ աշխատանք անելու, չեն ուզում աշխատել: Վերցնենք Շիրակի մարզը, նախկինում մեր հացահատիկի մեծ քանակությունն արտադրվում էր հենց Շիրակում, հիմա այդ անծայրածիր վարելահողերն անմշակ են: Եվ դրան զուգահեռ մարդիկ բողոքում են, որ գործ չկա: Բոլորս հասկանում ենք, որ հող մշակելը հեշտ աշխատանք չէ, բայց այդ ո՞ր աշխատանքն է հեշտ: Վերջերս Ճամբարակում էինք, անասնապահության ոլորտում խնդիրներ կան, որովհետև գյուղեր կան, որոնց նախիրները ձևավորելուց հետո ուղղակի չեն կարողանում հովիվ գտնել: Բարձր աշխատավարձ են առաջարկում հովվի աշխատանքի համար, ոչ ոք չի աշխատում, այնինչ այնքան գործազուրկ մարդ կա այդ գյուղերում: Երբ մարդիկ կփոխեն իրենց մոտեցումը, կուզենան աշխատել, քարը քարին դնել, այդ ժամանակ մենք գլոբալ փոփոխություն կտեսնենք: Գյուղեր ունենք, որոնց փողոցներն ամբողջությամբ ցեխի մեջ կորում են առաջին իսկ անձրևից հետո: Մարդկանց բակերը, իրենց տան հատվածը ամբողջությամբ ցեխի մեջ կորած են, և այդ մարդիկ այնքան քար ունեն իրենց գյուղում, որ եթե միայն այդ քարը գնան բերեն ու դնեն իրենց ոտքի տակ, այդ հարցը լուծվելու է, բայց չեն անում, մինչդեռ հնարավորության դեպքում բողոքում են: Ասում են՝ առողջացման համար պետք է նախ իմանալ ախտորոշումը: Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է մեր «դիագնոզը»: Կարծում եմ՝ մեր դիագնոզը ավելի քան պարզ է, լրացուցիչ ախտորոշում պետք չէ մեզ, պարզապես մենք սովորել ենք վերջին 20-30 տարիներին անընդհատ օգնություն ստանալ՝ ակնկալելով, որ դրսից մեր բարեկամը, միջազգային կազմակերպությունները պետք է գան ու մեզ ինչ-որ բանով օգնեն: Բայց մոռացել ենք, որ մենք էլ պետք է աշխատենք: Կարծում եմ, որ հենց այս սինդրոմը դուրս գա, որ օգնություն չի լինելու, ոչ ոք քո գրպանը գարի, ցորեն, առավել ևս ոսկի չի լցնելու, ամեն ինչ կփոխվի: Կարծում եմ՝ մեր  գլխավոր խնդիրը աշխատասեր չլինելու մեջ է: Եթե շարունակենք հարցը՝ որո՞նք են մեր երկրի առաջ ծառացած խնդիրները, ի՞նչ անել դրանց լուծման համար: Ես որպես երկրի խնդիր տեսնում եմ միայն մեր հարևան պետության հետ կոնֆլիկտը, որն ամեն վայրկյան կարող է սրվել և իր մեծ բացասական ազդեցությունն ունենալ մեր տնտեսության վրա՝ սկսած տուրիզմի ճյուղից, վերջացրած ամեն ոլորտով: Միաժամանակ, կարծում եմ, որ այս ընթացքն այն ժամանակահատվածն է, երբ հայերը պետք է համախմբվեն, իրենց ներդրումն ունենան Հայաստանի ուժեղացման գործում: Հավատացած եմ, որ եթե Հայաստանն առաջիկա տարիներին էլ  զարգանա այս թափով, որով հիմա է զարգանում, մենք արդեն ոչ մի արտաքին կոնֆլիկտի կամ խնդրի մասին այսքան չենք անհանգստանա, այլ կլինենք զարգացած պետություն՝ կարող դիմակայելու ցանկացած ճնշման: Անհատներ, թե ինստիտուտներ, ո՞րը զարգացնել: Կարծում եմ, որ պետք չէ առանձնացնել, որովհետև ինստիտուտներն անում են իրենց մասով, անհատներն անում են իրենց մասով: Բնականաբար, ամեն ինչ արվում է երկրի մեջ, հետևաբար, կարևոր չէ՝ ինստիտուցիոնալ կողմից է դա արվում, թե՞ անհատների: Բայց միևնույն ժամանակ, շատ կարևոր է, որ երկիրը կարողանա կառավարել այս զարգացումը, որպեսզի ամեն տեղ կամայական ինչ-որ բան ի հայտ չգա, հետո ունենանք խառնաշփոթ, բնական աղետներ և այլն: Մեր պետությունը, օրինակ, պետք է մտածի, որ հանքերը ոչ միայն մեր բյուջեի մուտքերի որոշակի մասն են ապահովում, այլ նաև ավերում են մեր երկիրը, իսկ հետևանքներն ադառնալի են: Մի քանի տարվա մուտքերի համար հանքի շահագործում թույլ տալը, հաշվի առնելով, որ դրանից հետո այդ տարածքը ոչ մի բանի համար պիտանի չի լինելու, մեր երկրի համար ընդհանրապես հեռանկարային չէ: Մեզ պետք է կայուն զարգացման հայեցակարգ, որպեսզի այս ամենը երկար տևի, ոչ թե միջանկյալ հրատապ լուծումներ, որոնք կարճաժամկետ են: Ո՞րն է մեր պարտավորությունը հաջորդ սերունդների առաջ: Բնությունը պահպանելը: Եթե մենք այս բնությունը կորցնենք, չգիտեմ, թե հաջորդ սերունդներին ինչ է մնալու՝ տափաստան, անապատ: Ի՞նչ եք անում դուք ամեն օր կամ պարբերաբար՝ Հայաստանն ավելի լավը դարձնելու համար: Փորձում եմ իմ հնարավորությունների սահմաններում ստեղծել. ծառ տնկել, քարը քարին դնել և բնությունը չաղտոտել: Մեզ պատմությունից հասել է տեղեկություն, որ Տիգրան Մեծի հայրենիքը՝ Ք. Ա. 95-55-ը, հայոց պատմության լավագույն էջերից մեկն է եղել: Ներկայում ո՞րն է «95-55»-ի ձեր կոնցեպտը: Առաջին հերթին մենք պետք է մտածենք այն մասին, որ այն Հայաստանը, որն ունենք այսօր՝ այս սահմաններով, պահպանենք ու զարգացնենք, ոչ մեկի չտանք: Եվ երբ մեր բնակչությունն այնքան կզարգանա, որ կկարողանանք արդեն նման հեռատես տեսլականներ ունենալ, այդ ժամանակ կգնանք 95-55-ի ճանապարհով: Բայց քանի դեռ մենք դրան պատրաստ չենք, մեր ամբողջ ներուժը, միտքը  և գաղափարները պետք է ուղղվեն ունցածը պահպանելուն: Ենթադրենք՝ մերը եղավ ծովից ծով Հայաստանը, ովքե՞ր են այնտեղ ապրելու ու արարելու: Նախ եկեք Շիրակի դաշտերը մշակենք, հետո Կարսի սարահարթի մասին կմտածենք: Ի՞նչ պետք է լսեն կամ դիտեն մարդիկ այս զրույցը կարդալուց հետո, մի հղում տվեք: https://www.youtube.com/watch?v=kR6iQP2im8g&feature=youtu.be&fbclid=IwAR29sKeuwtLsdU2ar5rS5PDgZLSOoqEzcqtlIy90Y66Sz-xYvW-X-je9id8 Հարցազրույցների շարքն իրականացվում է «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի աջակցությամբ, ընկերության սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի շրջանակում

Lragir.am,
17-11-2019 23:06