Ամենամեծ բարիքը, եթե պարտադրաբար է տրվում, չարիք է դառնում

Մեր զրուցակիցն է «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության և բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վարազդատ Կարապետյանը Պարոն Կարապետյան, դուք հայտարարել եք, որ նպաստի գործող համակարգը չարիք է, քանի որ մարդուն չաշխատելու դիմաց փող են տալիս, բայց մյուս կողմից ՍԴ անդամներին առաջարկում ենք վաղաժամ գնալ կենսաթոշակի և չաշխատելու համար փող ենք ուզում տալ: Այստեղ հակասություն չկա՞: Մի կողմից մենք ՍԴ անդամներին ասում ենք՝ դուք աշխատունակ եք, բայց հիմա հեռացեք համակարգից և մենք ձեզ կլորիկ գումար կտանք բյուջեի հաշվին, մյուս կողմից ասում ենք՝  նպաստառուներին կտրենք նպաստից, որովհետև դա չի խթանում աշխատանքը: Կառավարությունն այս նախագիծը մշակելով մտածում է ՍԴ-ի շուրջ ստեղծված ճգնաժամը լուծելու ուղղությամբ: Գործիքը, որ առաջարկված է, ավելի շատ անցումային արդարադատության գործիքակազմից է: Այդ մարդկանց չեն ասում մի աշխատիր, նստիր տանը, ուղղակի ասում են՝ եթե դուք կհամաձայնեք գնալ կենսաթոշակի, պետությունը կհոգա ձեր մասին: Դուք պետք է մինչև ձեր կենսաթոշակային տարիքն աշխատեիք, աշխատավարձ ստանայիք, հիմա կստանաք դա առանց ՍԴ-ում աշխատելու: Կարելի է խոսել արդարության սկզբունքների մասին, թե որքանով է արդար նախագիծը: Այստեղ կարող է երկու կարծիք լինել, երկուսն էլ իրավունք ունեն գոյություն ունենալ, բայց ՍԴ  խնդիրը պետք է լուծել և այս նախագիծը այդ խնդրի լուծմանն է ուղղված: Ես չգիտեմ էլ արդյոք սրանով կլուծվի հարցը, այսինքն ՍԴ անդամները կգնա՞ն թոշակի, թե ոչ: Բայց որ կառավարությունը փնտրում է միջոցներ և սա այդ միջոցներից մեկն է, պետք է խրախուսել, որ կառավարությունը, նաև ԱԺ-ն կարողանան լուծում գտնել խնդրին: Մենք համատեղ պետք է կարողանանք ՍԴ-ի խնդիրը լուծել: Եթե ՍԴ-ն երկխոսության գա, իսկ այս օրենքը այդ երկխոսությունը առաջարկող օրենք է, շատ լավ կլինի, և մենք կկարողանանք այս խնդիրը լուծել: ՍԴ-ն հենց սկզբից ցույց է տվել, որ չի գնում երկխոսության: Կան երկու տեսակի գործիքներ: Գործիքների մի մասը ճնշող գործիքներն են, մյուս մասը խրախուսող գործիքներն են: Սա խրախուսող գործիք է: Չի կարող մեր երկրում այդ մարդկանց նկատմամբ ռեպրեսիա լինի, որովհետև մեր երկիրը մերժել է աշխատելու այդ մեթոդները: Հիմա խրախուսող գործիքներով ենք փորձում հասնել այդ խնդրի լուծմանը: Հանրության մեջ բուռն քննարկվում է բժշկական համապարփակ ապահովագրության նախագիծը, որը ենթադրում է աշխատավարձի 6 տոկոս պահում: Ինչպես եք գնահատում այս նախագիծը, ունե՞ք անհամաձայնություններ սրա հետ կապված, արդյոք 6 տոկոսը ռացիոնալ թիվ է, որ քաղաքացին կարող է վճարել: Ես կարծում եմ, որ մենք միանշանակ պետք է անցնենք 100 տոկոսանոց բժշկական ապահովագրության: Եթե մենք ուզում ենք, որ մեր հանրությունն առողջ լինի անկախ մարդու գրպանում եղած փողի քանակից, մենք պետք է դնենք բժշկական ապահովագրությունը: Սրան զուգահեռ մենք պետք է հոգանք, որ մարզերում գործող առողջապահական հաստատությունները իրենց ծառայություններով մոտենան Երևանի մասնավոր առողջապահական հաստատություններին: Սա մեծ միջոցառումների համախումբ է, որ պետք է իրականացվի: Մենք ունենք խնդիր անցնելու 100 տոկոսանոց ապահովագրության, ունենք տարբեր գործիքներ, և հարկը այդ գործիքներից մեկն է: Երկու մոտեցում կա. կամ պետք է ասենք՝ պետական բյուջեն փակելու է 50 տոկոսը, դուք տվեք մնացած 50 տոկոսը, կամ պետք է ասենք, թե պետական բյուջեում որտեղից աղբյուրը գտնենք: Շատ հարցեր կան հաշվարկների հետ կապված, ինչպես է հաշվարկված, կամ եթե 2022 թվականն է դրված հիմքում, հաշվի առնվա՞ծ է արդյոք տնտեսության վերափոխումը 2020-2021 թվականներին: Ամբողջ խնդիրը հանգում է նրան, թե արդյոք մարդկանց վրա լրացուցիչ հարկ պետք է դրվի, որ ամբողջ հանրությունն անցնի առողջապահական ապահովագրության: Հիմա հաշվարկը ո՞նց են արել. Այս գումարը հաշվարկված է ամբողջ 3 մլն հանրության համար: Ստացվում է, որ 600 հազար մարդու ասում ենք՝ դուք 3 մլն մարդու համար եք վճարում: Ես չեմ կարծում, որ սա անարդար է, բայց կան մարդիկ, որ այդպես են կարծում: Հարցը հետևյալն է. եթե կոնկրետ մի մարդու, ասենք իմ ապահովագրությունն օրինակ, արժեգ 100 հազար դրամ, արդյոք ես պատրաստ եմ իմ 6 տոկոսով ապահովագրել ևս 3-4 մարդու, որ ամբողջ հանրությունն ապահովագրված լինի: Այս քննարկումներում հանրությունը երկու թևի է բաժանված. Մի թևն ասում է՝ այո, դա իմ սոցիալական պատասխանատվությունն է, որպեսզի մարդիկ ապահովագրված լինեն, երկրորդ թևն ասում է՝ իմ ապահովագրությունը 100 հազար է, ես դա տալիս եմ, ինձնից էլ ի՞նչ եք ուզում: Եթե ուզում եք, ապա որպես կառավարություն դուք ապահովագրեք մնացածին: Ես կարծում եմ, որ այս թեման պետք է շատ քննարկենք, որովհետև ստիպողաբարն էլ է սխալ: Հարկը ստիպողական մեխանիզմ է: Ես օրինակ, կողմ կլինեի, եթե ասեինք, որ յուրաքանչյուր աշխատող մարդ կտա ենթադրենք իր մասը, բայց նաև ինքը հնարավորություն կունենա ինչ-որ քանակությամբ մարդկանց կամավոր ապահովագրել: Ես չգիտեմ ինչու, բայց վստահ եմ, որ մեր հանրությունը կգնա այդ քայլին, որ մեր հանրության մեջ կգտնվի 100 հազար մարդ, որ կապահովագրի 300 հազար մարդու: Ես պայմանական թվեր եմ ասում: Բայց մենք մեր հանրությանը վստահելու, հանրության հետ խոսելու, երկխոսության գործիքները չենք օգտագործում: Այս օրինագիծն էլ, հանկարծ օդից ընկել է e-draft-ում, և նախարարը վահանները ձեռքն առած պաշտպանվում է հանրային մեծ ճնշմանը, որ հիմա իր նկատմամբ կա: Ու քանի որ նա մենակ է այս նախագիծը բերել, այդ ամբողջ ճնշումը հենց իր վրա է: Եթե նախագիծը բերած լիներ գոնե «Իմ քայլը» խմբակցությունը, գոնե 88 մարդու վրա կլիներ ճնշումը: Մենք պետք է խոսենք, որ մարդիկ համաձայնեն: Եթե մարդիկ չեն համաձայնել, մենք չպետք է իրականացնենք: Ամենամեծ բարիքը, եթե պարտադրաբար է տրվում, չարիք է դառնում: Դրա համար մենք շատ պետք է խոսենք ու տեսնենք, թե մարդիկ որ տարբերակին են համաձայն: Այն, որ առողջապահությունը պետք է 100 տոկոսով ապահովագրված լինի, այդտեղ կասկած չկա, սա մեր ծրագրի հիմնական թեզերից մեկն է: Բայց թե ինչպես հասնենք դրան, այստեղ պետք է խոսենք հանրության հետ, որովհետև հանրությունն ինքն էլ տարբերակներ կառաջարկի: Ես կոչ եմ անում, որ մեր առողջապահության նախարարությունն սկսի լայնամասշտաբ քննարկում գործարարների հետ, աշխատողների հետ, գործազուրկների հետ, նպաստառուների հետ՝ հասկանալու համար, թե որ մեխանիզմը ՀՀ-ում ավելի արդյունավետ կլինի:

ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՊԱՊՅԱՆ, Հարցազրուցավար
07-12-2019 18:00