Մեր թիվ մեկ կոնցեպտը պետք է լինի գաղափարներ, մտքեր արտահանելը, Հայաստանը պետք է լինի մտքի կենտրոն

22-02-2020 21:37

Lragir.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք «մտքի առաջնորդների» հետ: Նախագծի նպատակն է մեդիա տիրույթում զարգացնել «մտքի առաջնորդության» սկզբունքը՝ հարթակ ստեղծելով տարբեր ոլորտների, տարբեր տեսակետների ու հայացքների տեր մարդկանց համար՝ արտահայտվելու նույն հարցերի առանցքի շուրջ: Նախագծի նպատակը խելացի ու տեսլական ունեցող մարդկանց բացահայտումն է ու Հայաստանի տնտեսական զարգացման նոր դիսկուրսների սահմանումը: Շարքը վարում է լրագրող Ռոզա Հովհաննիսյանը: Լուսանկարները՝ Ագապե Գրիգորյանի: Հարցազրույցներն անցկացվում են Լոֆթում: Մեր զրուցակիցն է դիջիթլ մարքեթինգի մասնագետ, Smartology թվային մարքեթինգի ակադեմիայի հիմնադիր Արտակ Հարությունյանը: Արտակ, հայրենիք, թե մայրենիք, և ինչո՞ւ: Ես այդ հարցը կարդացի, փորձեցի ինձ համար ռացիոնալ պատասխան տալ, բայց չկարողացա, ուղղակի ես դրա հետ կապված մի դեպք կհիշեմ: 2006-2007 թվականին, երբ աշխատում էի գովազդային ընկերությունում, ինձ առաջարկեցին պայմանագիր կնքել և գնալ Հոլանդիայում աշխատելու: Եվ այդ ժամանակ ինձ մոտ մոտավորապես նման մի հարց առաջացավ՝ բա իմ պապերի գերեզմանը ո՞վ պետք է տիրություն անի: Այնպես չէ, որ ես ամեն օր գնում եմ գերեզման, բայց խնդիրն այն է, որ ես ինձ պատասխանատու եմ զգում այդ հիշողությունը պահպանելու հարցում: Եվ դրա համար «հայրենիք» ասվածն ինձ համար ասոցացվում է այն գիտակցականի հետ, որն ունենք: Դրա համար՝ հայրենիք, թե մայրենիք, միևնույն է, անունն ինձ համար կարևոր չէ, կարևորը երևույթն է, որը ես զգում եմ: Որտեղի՞ց եք սերում արմատներով, և որքանո՞վ են մարդու համար կարևոր սեփական արմատները ճանաչելը: Սեփական արմատները  ճանաչելն իսկապես շատ կարևոր է: Արմատներով ես երրորդ սերնդով երևանցի եմ, իմ պապը ծնվել է Երևանում: Իմ պապենական տները եղել են Երևանի «Հին կռուգ» կոչվող թաղմասում՝ ներկայիս «Երևան մոլ» առևտրի կենտրոնի հարևանությամբ: Այնտեղ ապրող բարեկամներ ունենք հիմա: Պապիս հայրը՝ Նազար պապին եկել է Կաղզվանից: Բայց իրենք շատ ավելի առաջ են եկել, քան ջարդերը սկսվելը: Եթե չեմ սխալվում, 1860-ականներին են տեղափոխվել Երևան: Իմ պապը վերականգնել է մեր տոհմածառը, այնտեղ ասում էր, որ իր պապը հենց ապրել է Կաղզվանի Ղարաբաղ գյուղում: Տատիկիս կողմը Մուշից են գաղթել, Հրազդանում են բնակվել: Տատիս կողմը շատ հարուստ ընտանիք են եղել, տատիս պապը եղել է Մուշի համայնքներից մեկի քահանան: Ես շատ լավ գիտեմ իմ արմատները, ես գիտեմ ոնց են ապրել այդ մարդիկ, ինչ են արել: Եվ մի քիչ էլ երևի այդ պատասխանատվությունը ծնողներիցս ու պապերիցս դրվել է իմ մեջ, միավորվել ու դարձել է հենց այդ արմատները ճանաչելու գաղափարը: Մի քանի նախադասությամբ կներկայացնե՞ք՝ ինչպե՞ս է անցել ձեր մանկությունը, պատանեկությունը, երիտասարդությունը: Մանկությունը անհոգ է եղել, ես դպրոցում սովորել եմ 1986-96 թվականներին, ամենադաժան տարիներին՝ երբ սկսվեց Ղարաբաղյան շարժումը: Բայց ինձ համար շատ անհոգ է եղել, որովհետև ես գրեթե չեմ հիշում դժվարություն: Երբ մութ ու ցուրտ տարիներին էին, մեր ծնողներն այնպես են արել, որ մենք մաքսիմում հեռու մնանք այդ խնդիրներից: Ուսանողական տարիներս եմ լավ հիշում, այդ տարիներից լավ ընկերներ ունեմ, որոնց հետ հավաքվում ու հիշում ենք անցյալը: Այդ տարիներն էլ են անցել անհոգ, բայց մի փոքր այլ ֆոնի վրա, որովհետև նաև եղել է սովորելը, առօրյա ուսանողական «հա-հա, հի-հի»-ն, չսովորելը, վերաքննություններ հանձնելը: Իսկ այ ինստիտուտից հետո բանակն ու բանակից հետոն ինձ համար շատ ուսուցողական է եղել: Բանակ գնալով՝ ծնողական վերահսկողությունից դուրս եկա և այդ ժամանակ հասկացա, թե ինքնուրույնությունն ինչ է՝ իր ամբողջ դրական ու բացասական կողմերով: Բանակում անցել եմ վերապատրաստման կուրսեր, 250-300 հոգի էին, որոնցից ընդամենը 10-11 հոգին ավագի կոչմամբ արդեն տեղակայվեցին բանակին զորամիավորումներով, նրանցից մեկը ես էի, կապի դասակի հրամանատար էի: Արցախում եմ ծառայել, այնտեղ մի քանի կարևոր դրվագ է եղել իմ կյանքում, որոնցից էր դիրքեր գնալը: Զորացրվելուց անմիջապես հետո աշխատանքի եմ անցել: Բայց ավելի պասիվ, թեթև բովանդակությամբ էի աշխատում: DJ-ի աշխատանքով էի զբաղվում, բայց շատ շուտ հասկացա, որ, ճիշտ է, դա լավ է, բայց շատ շուտ սահմանափակում է մարդկանց, որովհետև անընդհատ նույնն է կրկնվում: Հետո արդեն ընդունվեցի գովազդային ընկերություն՝ որպես  էլեկտրիկ: Եվ այնտեղ ես չորս տարում մասնագիտական աճ եմ ունեցել՝ էլեկտրիկից մինչև գովազդի բաժնի տեխնիկական ղեկավար: Հետո ես հասկացա, որ դա էլ է սկսում ինձ սահմանափակել: Այդ փուլում արդեն ինտերնետն ակտիվացել էր: Այնպես էր ստացվել, որ մայրական պապս տուն ուներ, որը պահել էր իր ավագ թոռան, այսինքն՝ ինձ համար: Այդ տունը ինչ-ինչ պատճառներով վաճառեցին, բայց քանի որ իմ անունով էր, ասացին՝ արի քեզ համար մի բան գնենք: Եվ ինձ համար գնեցին համակարգիչ, դա 2004-2005 թվականներն էին: Եվ այդ համակարգիչը խթան եղավ, որպեսզի ես հասկանայի, թե ինտերնետն ինչ է, նաև այդ պրոցեսներին զուգահեռ սկսեցի ավելի կենտրոնանալ գրելու ու կարդալու վրա: 2007 թվականին բացեցի իմ առաջին բլոգը, 2008-ին գրանցվեցի Ֆեյսբուքում: Եվ այդ ժամանակ ես հասկացա, որ ինտերնետն այնպիսի մեծ աշխարհ է, որն անսահման հնարավորություններ ունի՝ կրթվելու, ինքս իմ վրա աշխատելու, ինֆորմացիա գտնելու առումով: Ինտերնետով սկսեցի գրքեր կարդալ, ինքնամոտիվացվել, հետո մի օր հասկացա, որ ինձ համար կարևոր է, որ ես ինքս իմ մեջ գտնեմ շարժիչը, որ գնամ առաջ, որովհետև եթե ես չանեմ, ոչ ոք չի անի: Եվ այդ ժամանակվանից ամեն նոր օր ինձ համար նոր հնարավորություններ ու մարտահրավերներ են լինում, ինչն ավելի լավացնում է իմ հնարավոր «վերսիան»: Իհարկե, եղել են նաև վատ ժամանակներ: Երբ երիտասարդ ես, սկսում ես իրերը բաժանել լավ ու վատի, բայց երբ մեծանում ես, իրերը բաժանում ես ոչ թե լավ ու վատի, այլ տարբերի: Ուղղակի պետք է ֆիքսես, որ տարբեր են, և երբ սկսում ես իրերը դիտարկել այդ տեսանկյունից, այդ դեպքում քեզ համար ավելի հեշտ է լինում հասկանալ դիմացինին, նրա ցավերը: Եվ ամենակարևորը, հնարավոր է լինում դիմացինին մանիպուլյացնել, այսինքն՝ օգտակար մանիպուլյացիա անել: Որո՞նք են կյանքի դասը կամ դասերը, որոնք քաղել եք: Կյանքի դասեր ամեն օր էլ պատահում են: Ինձ համար կարևոր է ոչ թե կյանքի դասը, այլ այն սկզբունքը, որով ես փորձում եմ առաջ գնալ: Այդ սկզբունքն այն է, որ ի սկզբանե բոլոր մարդիկ լավն են, ի սկզբանե բոլոր մարդկանց ձգտումներն ու մոտիվները բարի են: Եթե այդ տեսանկյունից ես նայում, քեզ համար շատ ավելի հեշտ է լինում ընկալելը: Իհարկե, այդ ժամանակ նաև հիասթափությունն է շատ ուժեղ լինում, բայց հիասթափությունն էլ արդեն ծածկում է այն մյուս գաղափարը, որ բոլոր մարդիկ տարբեր են: Եթե մարդն այդպես է արել, ուրեմն ինքն ուրիշ ձև է մտածել: Պետք է հասկանանք, եթե դա շտկելու ենթակա է, ո՞նց կարող ենք շտկել: Եթե ոչ, ուրեմն այդ մարդուն հանգիստ թողնենք, որովհետև պետք չէ փորձել մարդուն փոխել: Մարդուն փոխելու փորձերն ամենաանշնորհակալ գործն է: Պետք է ընդամենը մարդուն տալ մոտիվացիա՝ եթե մարդն ինքն իրեն կցանկանա փոխվել, թող փոխվի, եթե չի ցանկանա, անիմաստ է նրան փորձել փոխել: Կյանքը շատ կարճ է այդպիսի պրոցեսների վրա ծախսելու համար: Անդրադառնանք Հայաստանի խնդիրներին: Ի՞նչ խնդիրներ եք տեսնում կրթական համակարգում, ինչպե՞ս լուծել դրանք: Դա ցավոտ հարցերից է: Կրթական համակարգում իմ պատկերացրած ամենամեծ խնդիրներից մեկն այն է, որ մենք չունենք կրթական համակարգի կմախք: Ցանկացած համակարգ ունի կմախք, ողնաշարը, որի վրա հավաքված են մյուս օրգանները, միսն ու արյունը: Մենք փոխում ենք միսն ու արյունը՝ առանց մտածելու կմախքի, այսինքն՝ հիմքի մասին: Եվ ինչքան էլ ուզում է այդ մարդն ուժեղ ու մկանուտ լինի, եթե իր ողնաշարը չի կարողանում պահել այդ մկանները, ուղղակի ինքը ֆիզիկապես չի կարող ամուր լինել: Հիմա մենք մեր կրթական համակարգում ողնաշարը չենք առողջացնում, ինչո՞ւ, որովհետև միսն ու արյունն ամենահեշտ երևացող տեղն է, ամենահեշտ գնահատվողն է, իսկ ողնաշարն ամենացավոտն է: Հետևաբար, բոլոր ժամանակների բոլոր երկրների կառավարությունները գնում են հենց այդ ուղղությամբ: Բայց մենք մոռանում ենք ողնաշարի մասին՝ մտածելով, որ ողնաշարն ինքն իրենով կուղղվի: Հենց հիմա մեր կրթության ոլորտում այդ ողնաշարի պակասը կա: Երեխան դպրոցն ավարտում է, և իր՝ ինստիտուտ գնալու մոտիվացիան սահմանափակվում է իր ծնողների ցանկությամբ: Ինքը չունի ինստիտուտ գնալու մոտիվացիա: Կամ ինստիտուտ գնալու մոտիվացիա ունի՝ բանակ չգնալու համար: Այսինքն՝ այդ հաջորդ քայլն անելու մոտիվացիան, որը հենց ողնաշարն է, հիմնական շարժառիթն է, չկա: Եվ դրա մասին չենք մտածում: Իմ տղան առաջին դասարան է, ես հիմիկվանից մտածում եմ իմ տղայի ինստիտուտի մոտիվացիայի մասին:  Եվ ինքը երկարաժամկետ է, պետք է ծրագրավորվի, կոդավորվի, այդ մարդկանց ուղեղները պետք է փոխվեն: Դա շատ երկարաժամկետ գործառույթ է: Իսկ մեր հաջորդ կառավարությունը գալիս է, նախորդ կառավարության արածն ուղղակի քանդում ու գցում է մի կողմ: Ես ուզում եմ ուշադրություն հրավիրել այն բանի վրա, որ պետք է ավելի երկարաժամկետ ռազմավարություն լինի կրթության ոլորտում: Մնացածն ինքն իրենով կգա ու կընկնի իր տեղը, որովհետև լիքը լավ գաղափարներ, պատրաստակամ մարդիկ կան: Ես իմ վրա փոքր առաքելություն եմ վերցրել թվային մարքեթինգի ուսուցանման մասով: Կրթական նախագիծ եմ իրականացնում, որը որպես առանձին ՍՊԸ աշխատում է վնասով: Բայց ես խնդիր եմ դրել, որպեսզի մարդկանց սովորեցնեմ: Նույնիսկ երբեմն ինձ ասում են՝ դու ինչո՞ւ ես այս թույն «տրյուկները» սովորեցնում, դրանք պահի, դրանով կարող ես ավելի շատ փող աշխատել: Երբ ես սկսել էի դիջիթլ մարքեթինգի դասընթացներ անել, Հայաստանում դա չկար, այդ դաշտը բաց էր: Այդ ոլորտում մասնագետ չկար, մեր սեփական պահաջմունքները բավարարելու համար ենք մենք դա արել, որովհետև մարդը գալիս էր, երկու ամիս մեզ մոտ աշխատում էր, սովորեցնում էինք, հետո գնում ուրիշ տեղ էր աշխատում: Որոշեցինք դասընթաց անել, ով լավը կլինի, նրան պահել: Եվ ժամանակի ընթացքում դա ձևափոխվեց, և այսօր այնպես չէ, որ ես ամենալավ մասնագետն եմ, ավելին, այն մարդիկ, ովքեր իմ աշակերտներն են եղել, իրենք շատ ավելի առաջ են գնացել և հիմա իրենք են դասընթացներ անում: Իմ կարծիքով՝ հենց դա է կրթական ողնաշարը, որ պետք է պատրաստես այն մարդկանց, ովքեր ավելի պատրաստակամ կլինեն հաջորդներին կրթել: Եթե անդրադառնանք հայ հասարակությանը՝ որպես հավաքական միավոր, ինչպե՞ս կբութագրեք այն: Ես չեմ ուզում հայ հասարակությունն ընդհանրապես առանձնացնել աշխարհի հասարակությունից: Խնդիրն այն է, որ տարբեր մարդիկ տարբեր ստարտային ինֆորմացիոն բազայով են սկսել իրենց կյանքն ու հանրային գործունեությունը: Այսինքն՝ իրենք տարբեր տեղից են սկսում իրենց ստարտը: Եվ դա միայն Հայաստանի խնդիրը չէ: Նաև դրա դրսևորումներից մեկն այն է, որ սոցիալական մեդիան հնարավորություն է տվել, որ ցանակցած մարդ լինի մեդիա ու ազատ արտահայտի իր կարծիքը: Եվ երբեմն մարդիկ այդ ազատությունը խառնում են ուրիշ բանի՝ անարխիայի հետ: Անարխիան է, որ չի նայում իր շուրջը, թե ում ինչ է անում: Իսկ ազատությունը սահամանափակվում է այնտեղ, որտեղ սկսվում է ուրիշի ազատությունը: Հետևաբար, պետք է այդ տեսանկյունից դիտարկել: Բայց մեզ մոտ ազատությունը այսպես են ընկալում՝ ես այսպես եմ կարծում, կարատահայտվեմ: Բայց չեն մտածում, որ կարող են լինել խոցելի խմբեր, մարդիկ, ովքեր կվիրավորվեն և այլն: Մարդիկ իրենց դրա համար հաշիվ չեն տալիս, և դա ողջ աշխարհում է այդպես, խնդիրը հենց դա է: Մեզ մոտ խնդիրը վառ արատահայտված է մի քանի կարևոր բաներով, որովհետև սոցիալական ցանցերը փորձում են լրացնել կրթական բացը: Եթե ինստիտուտում կամ դպրոցում երեխայի մեջ դրվի այն գաղափարը, որ ուրիշին վիրավորել չի կարելի, իրավիճակն այլ կլինի: Հետևաբար, այստեղ շատ կարևոր է ֆիքսել, որ ժամանակակից հասարակության ամենամեծ խնդիրներից մեկն այն է, որ մարդիկ պարզապես շատ ավելի էգոիստ են, սեփական խնդիրների մասին են մտածում: Այն երկրներում, հասարակություններում, որտեղ հանրային շահը գերակա է սեփական շահից, այդ հասարակությունները հիմա հաղթում են: Ամենապարզ  օրինակը Իսրայելն է, որտեղ հանրային շահը գերակա է: Իսրայելի բանակի զինվորը զենքը վերցնում ու գնում է տուն: Իսկ պատկերացնո՞ւմ եք, ինչ կլինի, եթե Երևանում ամեն երրորդը զենք ունենա: Ես չեմ պատկերացնում, թե ինչ կլինի: Դա հանրային գիտակցություն է, որ ինքը չնայած ունի զենք, բայց այդ զենքը ոչ թե իր ընկերների համար է, այլ պաղեստինցիների (դիտարկել միայն այս օրինակի շրջանակներում): Մենք ունենք այդ խնդիրը՝ այդ ազգային գաղափարախոսությունը ներդնելը: Բայց մենք այսօր բաժանվում ենք սևերի, սպիտակների, դեղինների, կապույտների և այլն: Ամեն հայ պետք է հասկանա, որ իր որդին զինվոր է, մեր ճակատագիրն ու աշխարհագրական դիրքը դա է: Հետևաբար, եթե ընդհանուր համաշխարհային խնդիրներից առանձնանանք, միայն ինքնության գիտակցությունը մեզ կարող է փրկել: Ասում են՝ առողջացման համար պետք է նախ իմանալ ախտորոշումը: Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է մեր «դիագնոզը»: Այսքան ասածիս մեջ իրականում հենց դիագնոզ կար: Մեր դիագնոզն այն է, որ մարդիկ ուղղակի պետք է իրենց մեջ անջատեն համեմատելու գաղափարը: Համեմատելը խնդիր է առաջացնում, համեմատենք, բայց գոնե համեմատենք ոչ թե մեր հայ հասարակության ներսում, այլ սկսենք համեմատվել ավելի լավ մոդելների հետ: Ես ինչո՞ւ եմ Իսրայելի օրինակը բերում, որովհետև երկրի պահպանության, գիտության, ազգային գիտակցության զարգացման առումով այսօր աշխարհում լավագույն մոդելն է (իմ կարծիքով): Եվ միգուցե պետք է փորձել այդ մոդելին գնալ: Կրթական առումով, օրինակ, ֆիննական ու ճապոնական մոդելն է ուժեղ, ուրեմն պետք է մեր կրթական համակարգը համեմատել նրանց հետ: Ճապոնիայում ուսուցիչը ամենահարգված մարդն է, ով ուրիշ մարդկանց տալիս է կյանքի ուղղություն: Իսկ այսօր մարդիկ մտածում են, որ google-ը բավարար է: Ոչ, անհրաժեշտ է, բայց բավարար չէ, որովհետև google-ի դեպքում մենք վերցնում ենք ինչ-որ ճանապահ, որը չգիտենք՝ ճիշտ է, թե սխալ: Իսկ ուսուցիչը գիտի՝ որն է սխալ, որը ճիշտ, պետք է ուղղակի վստահել ու հավատալ այդ մարդուն: Իմ կարծիքով՝ մեր դիագնոզը հենց այն է, որ պետք է բացառապես համեմատվենք այն մոդելների հետ, որոնք ավելի ուժեղ են մեզանից: Եթե հարցը շարունակենք, որո՞նք են մեր երկրի առաջ ծառացած խնդիրները, ինչպե՞ս լուծել դրանք: Նախ ամենաառաջին խնդիրը արտաքին մարտահրավերն են, բայց մենք հասկանում ենք, որ դա ի զորու չենք այս պահին փոխելու: Դա կարող ենք փոխել միայն ուժեղ տնտեսությամբ, իսկ ուժեղ տնտեսություն կարող ենք ունենալ միայն այն դեպքում, երբ գիտակցենք, որ, օրինակ, հարկեր վճարելը ոչ թե քեզնից կլպում են, այլ դա գործընթաց է, որը պետք է լինի, դա քո ներդրումն է քո ապագա սերունդների բարեկեցության համար: Եթե այս մոտեցումները փոխվեն, այդ խնդիրներն էլ կլուծվեն: Դրան գումարած, մենք այլ խնդիր էլ ունենք: Փոքր երկիր լինելով՝ մենք մեր ռեսուրսներն անիմաստ վատնում ենք: Խոսքը և բնապահպանական, և մարդկային ռեսուրսների մասին է: Խոսքը նաև հնարավորությունների վատնման մասին է: Օրինակ՝ Հայաստանը մինչև 2020 թվականը, եթե չեմ սխալվում, GSP+ -ով և ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում տնտեսական առումով շատ արտոնյալ պայմաններ ուներ: Այդ ժամանակահատվածը պետք էր շատ ակտիվ օգտագործել, որպեսզի Հայաստանը դառնար տրանզիտ երկիր՝ Եվրամիության և ԵԱՏՄ միջև: Ես պարզ բան գիտեմ, որ այդ պրոցեսներն անելու հնարավորություն մենք ունեցել ենք, բայց մենք լուծել ենք ավելի այժմեական, օրվա հարցեր: Գլոբալ առումով մենք գնացել ենք ոչ մի տեղ: Մեզ պետք էր այդ քվանտային թռիչքը: Իսկ դրա համար պետք էր ուժեղ ձեռք, ուժեղ քաղաքականություն: Ինչ վերաբերում է մարդկային ռեսուրսներին, մենք մարդկային ռեսուրսների արժեքը գնահատելը չգիտենք: Մեզ միշտ թվում է, որ մենք ավելի շատ բան գիտենք ու մեր կարծիքը շատ ավելի կարևոր է: Բայց երբեք չենք լսում կողքիններին: Մեր մեջ կան յուրահատուկ մարդիկ, նրանց պետք է գտնել, արժևորել, նրանց փորձն օգտագործել: Մենք պետք է միավորվենք, որպեսզի մարդիկ միմյանց հետ շփվեն, աշխատեն: Եվ պետք է մեր ազգի լավագույն ուղեղների հնարավորություններն օգտագործենք: Անհատներ, թե ինստիտուտներ, որը զարգացնել: Երկուսն էլ կարևոր են: Անհատների վրա են հիմնվում ինստիուտները, և հակառակը, ինստիտուտները դրանք անհատների միավորումներ են: Հիմա սուպեր հերոս դառնալու համար բավական է Ինստագրամում 1 մլն հետևորդ ունենալ: Բայց դրանք իրական սուպեր հերոսները չեն, իրական հերոսները աշխատանքի ու քրիտինքի միջով են անցել, որ ճանաչելիություն են ձեռք բերել: Հետևաբար, իմ պատկերացմամբ, այսօրվա աստղերը այն փայլը չունեն, որն ունեին նախկինները: Բայց այդ այսօրվա աստղերն էլ շատ լավ կարող են միավորել մարդկանց: Ինստիտուտների մասին մի շատ կարևոր բան կա: Ապագան կայանում է նրանում, որ ապագայում ցանակցած բան պետք է թվայնացվի: Ինչը թվայնացվում է, հնարավոր է բազմապատկել, ավելացնել: Ինչը հնարավոր է բազմապատկել, հնարավոր է նաև դրա արդյունքն էլ ավելացնել: Հիմա մեր տեխնիկական հնարավորություններն այդ լուծումները տալիս են: Եվ այսօր ինստիտուտները հենց այդ թվայնացման շնորհիվ իրեն ռեսուրսները կրկնապատկելու, ուժեղացնելու հնարավորություն ունեն: Այսօրվա թվայնացման դարում ինստիտուտների դերը իջնում է մեկ մարդու մակարդակի: Հին ժամանակներում, երբ պատերազմներ էին վարում, մեկ միավորն այն միավորն էր, որին կկարողանար տեղեկություն հասցնել սուրհանդակը: Հետո տեխնիկայի զարգացման հետ միավորը դարձավ մեկ զորամիավորումը: Եվ զորավարը զորամիավորման հետ կապվում էր, օրինակ, հեռախոսով: Հետո տեխնիկան զարգացավ, սկսեցին ռադիոկապն օգտագործել, դա իրականացնել ջոկատի մակարդակով: Ժամանակակից պատերազմներում մեկ զինվորն ունի մեկ կապի միջոց: Այսինքն՝ հիմա այդ միավորն իջել է մեկ մարդու մակարդակի: Հետևաբար, հիմա ըստ էության կարելի է փաստել, որ մեկ մարդը մեկ ինստիտուտ է դարձել: Եվ մարդ զարգացնելով՝ մենք ինստիտուտներ ենք փորձելու զարգացնել: Ո՞րն է մեր պարտավորությունը հաջորդ սերունդների առաջ: Մենք շատ պարտավորություն ունենք, և ամեն հաջորդ սերունդ շատ ավելի պարտավոր է լինելու մյուս սերունդների առաջ: Նախ ամենակարևորը, որը կարծում եմ, պետք է արվի, պետք է սկսենք մտածեն հաջորդ սերունդների էկոլոգիայի, իրենց սնունդի ու ապրելու հնարավորության մասին: Մոտ 100 տարի առաջ շատ ավելի հեշտ էր սնունդ արտադրելը, քան հիմա: Այսինքն՝ մեր թիվ մեկ պարտավորությունը դա է: Բայց նաև մենք ունենք այլ պարտավորություններ: Ես իմ օրինակով ասեմ՝ ես որոշել եմ, որ իմ տղային չեմ թողնելու ոչ տուն, ոչ մեքենա, ոչ բանկում փողեր, ես ամենամեծ ներդրումն անելու եմ տղայիս ուսման վրա: Ես փորձելու եմ իրեն կրթել, դարձնել հանրությանը օգտակար: Եվ երբ արդեն ինքն սկսի հասկանալ, թե ինչի համար է ծնվել, իր դերն ու նշանակությունը որն է այս երկրի վրա, այդ ժամանակ արդեն ինքը կստեղծի իր համար մնացածը: Եվ, իմ կարծիքով, սերունդների առաջ մեր ամենամեծ պարտավորությունն այն է, որպեսզի մենք այդ սերունդերին տանք այն ամենը, ինչ պետք է, որպեսզի իրենք էլ հաջորդ սերնդին տան: Ի՞նչ եք անում դուք ամեն օր կամ պարբերաբար՝ Հայաստանն ավելի լավը դարձնելու համար: Ես աշխատանքի բերումով շատ եմ շփվում մարդկանց հետ, փորձում եմ բոլոր լավ գաղափարները փոխանցել, նրանց մոտիվացնել: Երկրորդ, ես որպես ՀՀ քաղաքացի և գործատու, հարկերն  եմ ժամանակին վճարում, փորձում եմ երթևեկել՝ օրենքը պահելով: Եթե որևէ մեկն իմ օգնության կարիք ունի, ես երբեք նրա ձեռքն օդում չեմ թողնում՝ նույնիսկ իմ առողջության, քնի հաշվին: Եվ, իմ կարծիքով, եթե բոլորս այդպես ապրենք, շատ հարցեր կլուծվեն: Եթե մենք բոլորս սկսենք նույն ձև մտածել, այդ ժամանակ մեր սիներգետիկ էֆեկտն ավելի մեծ կլինի, քան գումարայինը: Յուրաքանչյուրս փոքր հարց ենք լուծում, բայց հենց մենք տեղաշարժվում ենք, մութը ծածկում է լուսավորը: Դրա համար պետք է այնպես անել, որ լուսավորը վարակիչ լինի, ոչ թե մութը: Մեզ պատմությունից հասել է տեղեկություն, որ Տիգրան Մեծի հայրենիքը՝ Ք. Ա. 95-55-ը հայոց պատմության լավագույն էջերից մեկն է եղել: Ներկայում ո՞րն է «95-55»-ի ձեր կոնցեպտը: Պետք է օգտագործել Հայաստանի գաղափարական, մտքերի, ուղեղների ներուժը: Մենք ոչ մի բան չունենք արտահանելու, բնական ռեսուրսները շուտով կվերջանան, գյուղատնտեսությամբ համաշխարհային լիդեր չենք, արտադրության ոլորտում ևս սահմանափակ են հնարավորությունները: Մենք պետք է տանք միտք, մեր արտահանման թիվ մեկ գործիքը պետք է լինի միտքը: Մեզ համար գիտական կենտրոնները, լաբորատորիաները պետք է լինեն առաջնային: Եվ նաև շատ կաևոր է հետևյալ փաստը ֆիքսել, որ մարզերում մենք ունենք ֆանտաստիկ հնարավորություն: Մեր թիվ մեկ կոնցեպտը պետք է լինի գաղափարներ, մտքեր արտահանելը, Հայաստանը պետք է լինի մտքի կենտրոն: Պետք է այնպես անենք, որ բոլոր երկրներում բոլոր պրոցեսների կառավարման գործընթացներն ի վերջո գան Հայաստան: Մենք պետք է ունենանք կրթական, գիտական ինստիտուտներ, որոնք կլուծեն համաշխարհային մակարդակի հարցեր: Ի՞նչ պետք է լսեն կամ դիտեն մարդիկ այս զրույցը կարդալուց հետո և ինչու, մի հղում տվեք: https://www.youtube.com/watch?v=IGGT1pWY1RA Հարցազրույցների շարքն իրականացվում է «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի աջակցությամբ, ընկերության սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի շրջանակում

Lragir.am,
22-02-2020 21:37