Հատուկենտ երկրներ են մամուլի սահմանափակում մտցնում

Մեր զրուցակիցն է Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը Պարոն Նավասարդյան, օրերս մտահոգություն էիք հայտնել արտակարգ դրության պայմաններում լրատվամիջոցների սահմանափակումների վերաբերյալ: Կարծում եք, որ սրանով փորձ է արվում լռեցնե՞լ ազատ մամուլը, թե՞ պարզապես հաշվի առնելով ստեղծված իրավիճակը, գնում են նման քայլերի: Որպեսզի կարողանամ վերջնական եզրակացության գալ, պետք է վերլուծեմ բոլոր այն դեպքերը, երբ պահանջ է ներկայացվել հանել տեղեկությունը: Միայն այդ դեպքում հնարավոր կլինի տեսնել որևէ օրինաչափություն կամ որևէ այլ մտադրություն, քան տեղեկատվական անվտանգության ապահովումն է: Բայց արդեն հիմա ակնհայտ է, որ բազմաթիվ գնահատականներ հնչում են և կհնչեն, որ դա, այո, խոսքի ազատության սահմանափակում է լայն իմաստով: Կարծում եմ, որ դա արձանագրվելու է նաև տարբեր գնահատականներում Հայաստանում մամուլի վիճակի մասին: Իսկ աշխարհի փորձն ի՞նչ է ցույց տալիս, արդյոք եվրոպական երկրները այլ մեխանիզմներ ունեն աշխատելու, որպեսզի խուճապ չտարածվի: Որքան կարող եմ տեղեկանալ այս վիճակում, հատուկենտ երկրներ են միայն մամուլի սահմանափակում մտցնում: Իսկ այն կարգի խստություններ, որ Հայաստանում են, կարծում եմ՝ որևէ ժողովրդավարական երկրում չկա: Տեսակետ կա, որ սահմանափակումները պետք է վերաբերեն կեղծ տեղեկություններ տարածելուն, բայց օրինակ, թե ով հիվանդացավ կորոնավիրուսով, դա տարածելու համար սահմանափակում մտցնելն անթույլատրելի է: Ինչ-որ չափորոշիչներ չպե՞տք է լինեն: Կարծում եմ՝ այո, ամեն դեպքում, միտումնավոր կեղծ լուրերի տարածումը, եթե իհարկե, ապացուցվում է, որ դա դիտավորյալ է արվել, կարող է ենթադրել պատասխանատվություն, իսկ արտակարգ դրության պայմաններում դա կարող է խստացվել և քրեական դաշտ տեղափոխվել: Այդ կարգի միջոցը նման կարգի տեղեկությունների տարածման դեմ պետք է լինի հնարավորինս համապարփակ, միաժամանակ պետք է պաշտոնապես ներկայացնել, թե ինչ է կատարվում իրականում, ինչը, կարծում եմ, մասամբ Հայաստանում ստացվում է: Դա ևս մեկ փաստարկ է, թե ինչու այդ կարգի խիստ սահմանափակումները անհրաժեշտ չէին: Ընդհանրապես, արտակարգ դրություն մտցնելու քայլն ինչպե՞ս եք գնահատում: Մասնավորապես, նշվում է, որ այս պատկերը չէր լինի, եթե շատ ավելի վաղ արտակարգ դրություն մտցներ Հայաստանը: Եթե վերցնենք միջազգային փորձը, ապա քայլերը համարժեք են ու հիմնավորված, եթե դրանցից հանենք տեղեկատվական դաշտի կարգավորումը: Իսկ թե ավելի շուտ էր պետք արտակարգ դրություն հայտարարել, այդ հարցին երևի միայն նեղ մասնագետները կարող են պատասխանել: Այն երկրների փորձը, որոնք արագ են արձագանքել և հնարավորինս պատրաստ են նման իրավիճակների, ցույց է տալիս, որ այդտեղ արդյունքները շատ ավելի բարվոք են: Մի խոսքով, սա այն դեպքն է, հաշվի առնելով համավարակի մասշտաբները, որ ավելի լավ է ապահովագրվել և սահմանափակումները կիրառել հնարավորինս վաղ շրջանում: Ինչպե՞ս եք գնահատում, որ արդեն ոստիկաններն են այցելում լրագրողի տուն ու հարկադրում հանել ֆեյսբուքյան գրառումը: Սա ընդհանրապես շատ տարօրինակ մոտեցում է, որովհետև պարզ է, որ ոստիկանությունն այն մարմինը չէ, որը կարող է որոշել՝ արդյոք այս կամ այն հրապարակումն առաջացնում է խուճապ, թե ոչ: Իսկ հիմնականում այդ տարածված փաստարկն է բերվում: Պետք է անպայման արտակարգ դրություն հայտարարելու որոշման մեջ նշվի, թե կոնկրետ որ մարմինն է զբաղվում դրանով, իսկ ոստիկանությունն ընդամենը կատարող պետք է լինի: Կարծում եմ՝ այս դեպքում էլ է ոստիկանությունը միայն կատարող, որոշումն այլ տեղ է կայացվում, բայց այլ տեղը մենք չգիտենք: Դա, բնականաբար, լրացուցիչ մտահոգություններ է առաջացնում, որ ինչ-որ կառույց կամ մարդկանց խումբ կա, որն այդ կարգի որոշումներն ընդունում է, իսկ հետագայում ոստիկանությունը դրանք կատարում է: Սա կառավարության թափանցիկ աշխատանքի այն կանոններից է, որն արտակարգ դրության պայմաններում չպետք է խախտվի: Այսինքն՝ կարծում եք, որ մամուլի վերաբերյալ տարբեր տարեկան զեկույցներում սա կնշվի որպես լրատվամիջոցների գործունեության սահմանափակո՞ւմ: Ես կարծում եմ՝ ոչ միայն տարեկան զեկույցներում, այլ նաև այս ընթացքում մենք բազմաթիվ քննադատական հայտարարություններ կլսենք միջազգային կառույցներից: Բնականաբար, ներսում արդեն հնչում են: Իսկ իրավիճակային, ընտրողական որոշումներն ընդհանրապես չեն նպաստում արդյունավետ քաղաքականության իրականացմանը: Ըստ էության՝ ամբողջ խորհրդարանն է կողմ արտակարգ դրության ժամանակ այս սահմանափակումներին, բացառությամբ, թերևս մինչև 5 տարի ազատազրկման հետ կապված սահմանափակմանը, որը, ամենայն հավանականությամբ կփոփոխվի: Ես որքան կարող եմ տեսնել, հասարակության բավականին մեծ մասը նույնպես կողմնակից է այդ սահմանափակումներին, որովհետև մարդիկ ուզում են հնարավորինս ապահով լինել և չլինելով մասնագետ տեղեկատվական ոլորտում, չեն պատկերացնում, թե արդյոք այդ խստացումները դրական, թե  բացասական արդյունք են տալու: Ես համոզված եմ, որ այն տեսքով, որով դրանք կիրառվում են, որևէ կերպ չեն օգնում կորոնավիրուսի դեմ պայքարում: Այս իրավիճակում առաջին հերթին պետք է ելնել հանրության շահերից, ոչ թե կառավարության կողմից իրեն ապահով զգալու միտումից: Իսկ հանրությունը կարիք ունի հնարավորինս լայն տեղեկություններ ստանալ տարբեր աղբյուրներից: Կարծում եմ՝ միայն պաշտոնական տեղեկություններով տեղեկատվական ծարավը հագեցնել հնարավոր չէ: Որքան էլ լավ աշխատի կառավարությունը, որքան էլ վարչապետն ազատ շփվի մարդկանց հետ վիրտուալ տիրույթում, դա բավարար չէ: Պետք էր ավելի համարժեք և արդյունավետ միջոցներ գտնել:

ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՊԱՊՅԱՆ, Հարցազրուցավար
23-03-2020 08:59