Տեղեկատվական ոլորտում աշխատանքն ահավոր անարդյունավետ է

Մեր զրուցակիցն է Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը Պարոն Նավասարդյան, կորոնավիրուսից մահացածների տվյալների արտահոսք տեղի ունեցավ: Մասնագետները նշում են, որ այս խնդիրները կարգավորելու համար հանրային վերահսկողության հանձնաժողով պետք է ձևավորել: Կիսո՞ւմ եք նման հանձնաժողով ձևավորելու առաջարկը, և արդյոք տեղի ունեցածը սաբոտաժ էր իշխանությունների նկատմամբ: Եթե իշխանությունը չի ուզում, որ սաբոտաժ լինի, պետք է այն գաղտնի տեղեկությունները, որ իր ձեռքում են, ավելի հուսալի կերպով պահի: Ես չեմ կարծում, որ հանձնաժողովի ստեղծումը կօգնի այդ հարցի լուծմանը, որովհետև որքան ես հասկանում եմ կառավարման համակարգի արդյունավետությունը, ապա որքան շատ մարդ ներգրավված լինի այդ պրոցեսում, այնքան մեծ կլինի նման արտահոսքերի հավանականությունը: Ի վերջո, պետք է լրջանանք այս վիճակում և ավելի մեծ պատասխանատվությամբ գործենք: Այդուհանդերձ, Ձեր կարծիքով սա սաբոտա՞ժ էր իշխանության հանդեպ, ներքին դիմադրությունը շարունակվում է նաև ա՞յս տեսքով: Ես չեմ կարողանում հասկանալ մոտիվացիան: Ամեն դեպքում, մենք շատ լավ հասկանում ենք, որ բազմաթիվ լրատվամիջոցներ և կայքեր կան Հայաստանում, որոնք եթե հնարավորություն ունեն ձեռք բերել այդ կարգի տեղեկություններ, անպայման դա կհրապարակեն: Հիմա թե ինչ մոտիվացիա կա այդտեղ՝ ավելի շատ ընթերցողներ ունենալու, թե սաբոտաժ իշխանությունների դեմ, դա արդեն երկրորդական է: Այս խնդրում ամենակարևորն այն է, որ խիստ գաղտնի տեղեկություններ ընկան այն անձանց ձեռքը, որոնց մոտ չպետք է հայտնվեին: Դրա համար առաջին հերթին պատասխանատու են նրանք, որոնք տնօրինում են այդ տեղեկությունները: Այստեղ մենք խնդիր ունենք այն համակարգի հետ, որը ներդրվել է՝ տեղաշարժի հսկողության, որն իր արդյունավետությունը ոչ մի ձևով չի ապացուցել: Մենք ունենք բազմաթիվ օրինակներ, փաստեր, երբ մարդիկ, որոնց պետք է հետևեին, նրանց չեն հետևում, իսկ այդ տեղեկությունների հետ ինչ է կատարվում, ինչպես է օգտագործվում, ում ձեռքը կարող է ընկնել, դա էլ հասկանալի չէ: Այսինքն մեզ մոտ ընդհանրապես տեղեկատվության անվտանգության խնդիրը լուծված չէ, և տեղեկատվությունը ճիշտ օգտագործելու խնդիրը նույնպես լուծված չէ: Ինչպե՞ս եք գնահատում իշխանությունների ձեռնարկած քայլերը կորոնավիրուսի դեմ պայքարում: Այստեղ շատ դժվար է ընդհանրապես ընտրել այնպիսի քաղաքականություն, որը միանշանակ ճիշտ կլիներ, անսխալ կլիներ, հատկապես որ մենք գործ ունենք մի երևույթի հետ, որը մարդկությանը ծանոթ չի եղել՝ իր բոլոր նրբություններով ու առանձնահատկություններով: Այնպես որ, այստեղ կարևոր էր ընտրել մի քաղաքականություն, հիմնավորված, իրավիճակից ելնելով, և այն հետևողականորեն իրականացվեր: Եթե կառավարությունն ու պարետատունը որոշում են, որ պետք է խիստ սահմանափակումներ դնեն, ուրեմն պետք է այդ սահմանափակումների կատարման հետևից գնային բոլոր հնարավոր միջոցներով: Եթե տեսնում էին, որ այդ միջոցները չունեն, ուրեմն չպետք է այդ խիստ սահմանափակումները դնեին և դիմեին քաղաքացիներին՝ կոչ անելով լինել գիտակից, մտածել իրենց, իրենց մտերիմների և ընդհանրապես բոլորի առողջության մասին: Փաստորեն, մեզ մոտ մի տեսակ հիբրիդային որոշում ստացվեց. Մի կողմից մենք սահմանափակումներ մտցնում ենք պաշտոնական մակարդակով, մյուս կողմից չունենք այն գործիքակազմը, որի օգնությամբ կարող ենք հետևել այդ սահմանափակումներին: Արդյունքում տեսնում ենք գործադիր իշխանության կողմից ընդունված, որոշ դեպքերում նաև օրենսդիր իշխանության կողմից ընդունված որոշումների ոչ հետևողական քաղաքականություն և գործունեություն: Երբ այդ կարգի որոշումներն ընդունվում են և չեն կատարվում, մենք ստանում ենք հասարակության կողմից անլուրջ վերաբերմունք ընդհանրապես իշխանության որոշումների և իշխանության քաղաքականության նկատմամբ: Դա այն է, որին հիմա ականատես ենք լինում: Վերջին խստացումների ֆոնին իշխանությունը կարո՞ղ է հաջողել, երբ ոստիկանները վերջին օրերին ավելի հետևողական են իրենց աշխատանքում: Դա առանձին վերլուծության հարց է, թե որքանով են հետևողական: Ես ամեն դեպքում այդ հետևողականությունը չեմ կարողանում նկատել: Միգուցե ինչ-որ բան չեմ տեսնում, որ կատարվում է: Որովհետև որոշ դեպքերում կարող են այնպիսի խստություն դրսևորել, որը բոլորովին անհրաժեշտ չէր, իսկ այն դեպքերում, երբ այդ խստությունն անհրաժեշտ է, մենք դա չենք տեսնում, թեև ակնհայտ են այդ երևույթները: Այնպես որ, ես չեմ կարծում, որ դա հետևողականություն է: Միգուցե ավելի լուրջ հրահանգներ են ստացել, որ կատարեն իրենց պարտականությունը, բայց ներքուստ ես չեմ կարծում, որ այդ պատասխանատվությունն ու հետևողականությունը տարբեր վերահսկող մարմինների կողմից դրսևորվում է այսօր: Երեկ հայտնի դարձավ, որ Քաղավիացիայի կոմիտեի ղեկավար Տաթևիկ Ռևազյանի հասցեին արված վիրավորական, հայհոյախառն գրառման հետ կապված քրեական գործի հարուցումը մերժվեց: Սա ինչի՞ հետևանք է: Ես չէի ուզենա այդ հարցի իրավական կողմը քննարկել, երևի ճիշտ կլինի, որ իրավաբանները գնահատեն, թե ինչպիսի պատիժ պետք է լիներ այդ կարգի հրապարակումների համար: Բայց ես մի բան կարող եմ ասել, որ ես չեմ տեսնում այն գործիքակազմի կիրառումը, որը կարող է շատ հեշտ անել: Բազմաթիվ հրապարակումներ կան, որոնցից հետո անմիջապես պետք է կազմակերպել կոմունիկացիա Facebook-ի ադմինիստրացիայի հետ և անմիջապես այդ բովանդակությունը պետք է հեռացվի, անմիջապես պետք է այդ օգտատերը արգելափակվի, բայց մենք այդ պարզ քայլը չենք տեսնում: Մենք տեսնում ենք մեկ այլ նախադեպ, երբ ապրիլի 29-ին, երբ բոլորն ինչ կարող էին ասում էին սոցիալական ցանցերում ու խորհրդարանում, Նարեկ Սարգսյան անունով օգտատերը իր էջում հրապարակեց վիդեո սյուժե, որից մի քանի օր անց ձերբակալվեց: Հատկանշական է, որ այդ տեսանյութը, որի համար ինքը ձերբակալվել էր, մնում էր Facebook-ում: Այնինչ պետք էր ընդամենը մեկ ժամ, որպեսզի դա հեռացվեր և ինքը որպես օգտատերը այլևս չկարողանար օգտվել սոցիալական ցանցերից: Եթե մենք այդ պարզ քայլերը չենք անում, ընդհանրապես բողոքելը, որ ինչ-որ մեկը ինչ-որ մեկին հայհոյում է, ինձ թվում է արդեն անլրջություն է: Այսինքն՝ այս ոլորտում աշխատանքն անարդյունավե՞տ է: Այո, տեղեկատվական ոլորտում աշխատանքն ահավոր անարդյունավետ է: Ցավոք, ես չեմ տեսնում գիտակցում, որ այստեղ պետք է ավելի լուրջ գործել, որովհետև եթե ավելի լուրջ վերաբերմունք լիներ, մենք կտեսնեինք այն քայլերը, որոնք ակնհայտ են, և որոնց համար ոչ դատարան է պետք, ոչ իրավապահ մարմիններ: Ընդամենը եղած մեխանիզմների օգնությամբ հնարավոր է արգելափակել տեղեկատվական անվտանգությանը վնաս հասցնող տարբեր գործողություններ:

ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՊԱՊՅԱՆ, Հարցազրուցավար
04-06-2020 22:49