Եթե փաստաթուղթ ստորագրվի, շատ հնարավորություններ կորսված կարելի է համարել

Մեր զրուցակիցն է ֆրանսահայ հասարակական գործիչ Հիլդա Չոբոյանը Մամուլը գրեց, որ նոյեմբերի 9-ին Մոսկվայում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկու նոր փաստաթուղթ է ստորագրվելու, որոնցից մեկը վերաբերում է սահմանազատմանն ու սահմանագծմանը՝ 1920-ականների քարտեզների հիման վրա, և երկրորդը ճանապարհների ապաշրջափակման մասին: Արդյոք սա գործարք չէ հանրության թիկունքում, ի՞նչ վտանգներ եք տեսնում: Շատ մեծ վտանգ ներկայացնող փաստաթղթեր են սրանք: Պետք է հասկանալ, թե այն ինչ է: Երկրորդ, մեթոդի հարցը կա, որ այս փաստաթղթի մասին վարչապետը, իմ իմանալով, չի տեղեկացրել ոչ մեկին, ոչ քաղաքական դասին, ոչ հանրությանը: Եվ իր բազմիցս արած հայտարարությունները, որ որևէ փաստաթուղթ ստորագրելիս պետք է ժողովրդի կարծիքը հարցնի, այդ բոլորն ի դերև են ելել: Ես կարծում եմ, որ սահմանազատման, սահմանագծման հարցը բոլորովին անտեղի խնդիր է, այսինքն ճնշման տակ առնված կամ ստորագրված փաստաթուղթը միայն վտանգավոր կարող է լինել Հայաստանի համար: Չեմ կարող այս փաստաթղթի վերաբերյալ կարծիք կազմել որպես դրական երևույթ: Իսկապես շատ մեծ վտանգներ է պարունակում այն: Այն իրողությունը, որ առանց հանրային քննարկման, առանց մասնագետների ներգրավման այս գործընթացի մեջ, որովհետև ես այն տպավորությունն ունեմ, որ այդ փաստաթղթի շուրջ բանակցությունները շատ սեղմ շրջանակների մեջ են, հետևաբար կարծում եմ, որ սա շատ լուրջ վտանգներ է պարունակում Հայաստանի ինքնիշխանության համար: Ես կարծում եմ, որ վարչապետը որպես ժամանակավոր ղեկավար իրավունք չունի այսպիսի գործընթացի մեջ մտնելու: Ի՞նչ պետք է անի քաղաքական դաշտը: Մենք տեսնում ենք, որ ընդդիմությունը հանրահավաք է հրավիրում նոյեմբերի 9-10-ին: Ես չեմ ուզում այդ երկվության մեջ մտնել, թե ընդդիմությունն ինչ է անում, իշխանությունն ինչ է անում: Ամենամեծ պատասխանատվությունը իշխանության վրա է: Նրա ձեռքին հզոր պետական լծակներ կան, և բոլորովին երկրորդական է, թե ընդդիմությունն ինչ է անում: Հատկապես որ սա շատ փոքր ընդդիմություն է: Մենք շատ ենք խոսում ընդդիմության մասին, բայց իրենք շատ փոքր տոկոս ունեն: Եվ հետո արդյոք այսօր Հայաստանում խորհրդարանական համակարգում գրված կամ չգրված օրենքները հարգվում են: Այնպես որ, ընդդիմության արածը կամ չարածը բոլորովին երկրորդական է: Կարծում եմ՝ ՀՀ իշխանության հնարավորությունների մեջ լծակներ կան, որոնք ըստ իս չեն գործածում, և այդ լծակների մաս է կազմում նաև ընդդիմության հետ երկխոսություն ստեղծելու հնարավորությունը: Չեմ ուզում այդ խոսակցության մեջ մտնել, որ իշխանությունը փորձեց երկխոսել, ընդդիմությունը չուզեց, կամ հակառակը, այսօր դա իսկապես երկրորդական է: Այդուհանդերձ իշխանության վրա ճնշման գործիք չպե՞տք է լիներ: Այստեղ հարցն այն է, թե որքանով կարող են ներքին ճնշումները հակակշռել արտաքին ճնշումներին, իշխանությունն ինչ հնարավորություններ ունի և վերջին հաշվով ինչ է անում: Ամեն դեպքում, իմ կարծիքով, շատ մեծ սխալ է սահմանազատման հարցով այդքան շտապելը: Ցավոք, միայն ու միայն Ռուսաստանի հետ են այս հարցերը լուծվում, ինչը ամբողջությամբ հակադրվում է մեր կարիքներին: Վերջապես սահմանազատման խնդիրը այլ երկրների դեպքում կարող է տարիներ տևել, և տարբեր մասնագետներ պետք է ներառվեն այս գործընթացում՝ պատմաբաններ, քարտեզագետներ, իրավաբաններ, տնտեսագետներ: Եվ պետք է հանրային քննարկում լինի: Անթույլատրելի է, որ առանց հանրությանը տեղյակ պահելու նման բան ստորագրվի: Առանց հանրային քննարկումների ժողովրդավարական երկիրը չի կարող այսպիսի որոշումներ կայացնել: Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանը հարցազրույց է տվել «Conflits» պարբերականին, որտեղ նշել է, որ Հայաստանը մեծապես կարևորում է Ֆրանսիայի մասնակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափում: Ինչպե՞ս եք գնահատում այս հայտարարությունը: Իհարկե, դա դրական է, բայց դրանք խոսքեր են, քանի որ եթե պետական փաստաթուղթ ստորագրվի, շատ հնարավորություններ կորսված կարելի է համարել: Սա շատ վտանգավոր բան է, ամեն միջոցով ժողովուրդը պետք է դեմ գնա դրան: Եթե հանրային տրամադրությունն այնպիսին է, որ ինչ ուզում է, թող լինի, եթե պետք լինի, կթողնենք երկրից կհեռանանք, դա լուրջ վտանգ է հայությանը: Սա աբսուրդի հասնող անտարբերություն է, որը ես չեմ հասկանում:

ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՊԱՊՅԱՆ, Հարցազրուցավար
27-10-2021 23:01